Afl. 326 Succesvol gewicht verliezen

Hoe verlies je nou ècht met succes gewicht? Wanneer lukt dat? In deze les geef bespreek ik het antwoord. Ik geef je eerst mijn definitie van succesvol gewichtsverlies en daarna bespreek ik de stappen van dit proces. Als je toe bent aan frisse inspiratie, nieuwe inzichten over afvallen en een positieve verandering in je omgang met eten, heb je gevonden wat je zoekt!

Wat je ontdekt:

• Wat succesvol gewichtsverlies is
• De stappen naar succes
• Wanneer gewicht terugkomt
• Koop jouw exemplaar van het boek Etenslessen

Wat betekent succesvol afvallen?

Deze les gaat over succesvol afvallen. De aanleiding is een gesprek met iemand in het programma die emotie-eten vrijwel volledig heeft opgelost en nu toe is aan de vaardigheid van gewichtsverlies. Emotie-eten oplossen en daarmee gewicht verliezen is iets anders dan het gewicht verliezen dat daarna nog volgt. Dat onderscheid is het waard om apart te bespreken, omdat het ook jouw bewustzijn van je relatie met eten kan verruimen.

Voordat de stappen benoemd kunnen worden, is het belangrijk om eerst stil te staan bij het woord succes. Want wat is succesvol afvallen? In Etenslessen gelden twee criteria. Het eerste criterium: succesvol gewichtsverlies betekent dat je gewicht verliest dat niet meer terugkomt. Tijdelijk afvallen is voorbehouden aan acteurs die een rol moeten spelen, of atleten zoals bodybuilders die voor een wedstrijd een bepaald vetpercentage willen bereiken. De deelnemers aan het Etenslessen-programma willen gewicht verliezen dat blijvend verdwijnt.

Twee criteria voor duurzaam succes

Het tweede criterium is minstens even belangrijk: de manier waarop je gewicht verliest, moet een positieve bijdrage leveren aan de kwaliteit van je relatie met eten. Als je je streefgewicht bereikt, maar daarna in een voortdurende strijd met eten belandt — een hoofd dat continu aan eten denkt, dat niet kan stoppen met calorieën tellen — dan is er iets fundamenteel misgegaan in het proces. Dat is geen succes, ook al wijst de weegschaal de goede kant op.

Hetzelfde geldt als je merkt dat je verlangen naar eten juist groter is geworden dan voor het dieet. Als je voorheen nauwelijks aan eten dacht, maar nu bij elk schaaltje koekjes op tafel een glitch in je hoofd ervaart, dan is de kwaliteit van je relatie met eten afgenomen. In Etenslessen wordt gewichtsverlies pas als succes beschouwd als het gewicht niet meer terugkomt én de weg ernaartoe een positieve bijdrage heeft geleverd aan hoe je met eten omgaat.

Bewustwording als eerste stap

De eerste stap in dit proces is bewustwording: je bewust worden van je huidige omgang met eten. Hoe ga je op dit moment met eten om? Wat zie je jezelf doen? Eet je meer dan je lichaam nodig heeft? Of eet je niet per se teveel, maar wel teveel om gewicht te kunnen verliezen? En wat heb je nodig om dat te veranderen? Dat zijn de vragen waar je eerst antwoord op wilt krijgen. Daarom duurt het programma een half jaar — dat is de tijd die nodig is om deze stappen werkelijk te kunnen zetten.

Als je overeet en jezelf afvraagt waarom, is het antwoord vaak: ik weet het eigenlijk niet, het lijkt gewoon een gewoonte. En dat klopt — het is een gewoonte. Maar elke gewoonte is ergens begonnen. Het was ooit geen patroon. Het is dan ook interessant om nieuwsgierig te worden naar de reden waarom dat patroon ooit is ontstaan. Als je daarnaar gaat kijken, zul je meestal ontdekken dat het begon met emotie-eten.

Wat is emotie-eten echt?

Emotie-eten is breder dan mensen vaak denken. Het is niet alleen jezelf troosten met eten als je verdrietig bent. Emotie-eten is in essentie: manipuleren wat je voelt met eten. Dat kan heel subtiel zijn. Neem vrijdagavond: je hebt de hele week hard gewerkt, je bent moe en een beetje uitgeblust, maar je wil je lekker voelen. Je maakt het gezellig met eten. Zonder die gezelligheid zou je voelen hoe moe je eigenlijk bent. Dat gevoel wil je niet, dus je leukt het op. Dat is emotie-eten.

Een ander voorbeeld: je ziet op tegen een klus waar je geen zin in hebt. Je voelt weerstand. En voordat je eraan begint, wil je eerst even iets eten — niet omdat je honger hebt, maar als een kleine oppepper om die weerstand te overwinnen. Zo zijn er talloze manieren waarop eten wordt ingezet om te sturen wat je voelt. En de reden waarom je het blijft doen? Omdat het werkt. Doe je het maar vaak genoeg, dan wordt het een gewoonte. En in een gewoonte herken je de oorspronkelijke aanleiding niet meer — die is allang geautomatiseerd.

Waarom emotie-eten eerst moet worden opgelost

Als je direct naar gewichtsverlies wil zonder eerst je afhankelijkheid van emotie-eten op te lossen, trek je als het ware de krukken weg waarop je leunt. Eten vervult op dat moment een emotionele functie. Als je die functie wegneemt zonder er iets voor in de plaats te zetten, heb je niet de draagkracht om dat vol te houden. Het enige wat je dan nog rest is wilskracht. En dat is precies wat er gebeurt bij een dieet: je probeert jezelf staande te houden zonder dat de onderliggende afhankelijkheid is opgelost. Vroeg of laat houdt dat niet meer stand.

Daarom is de volgorde in Etenslessen: eerst bewust worden van je relatie met eten, dan de afhankelijkheid van emotie-eten oplossen, en pas daarna de verdieping maken naar gewichtsverlies. Door emotie-eten op te lossen verlies je vaak al een aanzienlijke hoeveelheid gewicht. De rest — het gewicht dat daarna nog overblijft — vraagt om een andere vaardigheid: de samenwerking met je lichaam.

Samenwerken met je lichaam, zonder voedselrestrictie

Als emotie-eten is opgelost en je lichaam in een nieuw evenwicht zit, kun je voelen dat er ruimte is voor meer gewichtsverlies — maar dan zonder een strijd aan te gaan. Dat is het moment waarop de verdieping van de samenwerking met je lichaam centraal staat. En die verdieping gaat nadrukkelijk níet over voedselrestrictie. Zodra je jezelf eten gaat verbieden of ontzeggen, creëer je schaarste. Je oerbrein associeert dat met een tekort aan voedsel, ook als je koelkast vol ligt, en je verlangen naar eten neemt automatisch toe.

Ook te snel willen afvallen werkt averechts. Je hypothalamus gaat het gevecht met je aan en eist het gewicht terug. Dat vergroot je verlangen naar eten, wat je dan weer op wilskracht moet zien te beteugelen — en zo beland je opnieuw in een strijd met eten. Wat je nodig hebt is geen voedselrestrictie, maar een verdieping van je voedselrespons: leren luisteren naar de signalen die je lichaam geeft over wat het nodig heeft, wanneer het genoeg heeft, en wanneer het klaar is om gewicht los te laten.

Gewicht verliezen zonder er bewust mee bezig te zijn

Veel mensen herkennen periodes in hun leven waarin ze ongemerkt gewicht verloren — zonder moeite, zonder een gevecht in hun hoofd. Misschien was je knetterverliefd en dacht je amper aan eten. Of je was weken lang intensief bezig met een verbouwing, volledig in je element, en merkte pas later dat je kleding losser zat. In zulke periodes was er geen sprake van voedselrestrictie, geen calorieën tellen, geen twijfels over wat je mocht eten. Je at wanneer je echt honger had, en je lichaam liet gewicht los in een tempo dat het niet stresste.

Dat is precies de toestand die je wilt bereiken als vaardigheid. Niet afhankelijk van de juiste omstandigheden, maar als iets wat je bewust kunt creëren — door je afhankelijkheid van emotie-eten op te lossen en je voedselrespons te verdiepen. Als je eenmaal op dat punt bent, kun je terugkijken en zien hoeveel je bent veranderd: in je relatie met eten, in je relatie met jezelf, en in hoe je met je lichaam omgaat. Dat is wat succesvol afvallen in Etenslessen betekent.