Afl. 315 De Etenslessen van Rosa. Ik was een echte zoetekauw

ls je weet dat je brein erg gevoelig op suiker reageert helpt dat enorm in het oplossen van overeten. De mate waarin je gevoelig bent is niet voor iedereen hetzelfde. Rosa vertelt dat ze van kinds af aan een echte zoetekauw was. Ze is net klaar met haar deelname aan Etenslessen en ze deelt in ons gesprek de inzichten die haar het meest hebben geholpen. Haar gewicht kon altijd flink schommelen en het voelde alsof ze daar geen keuze in had. Ze voelde zich een slaaf van haar impulsen en dat wilde ze niet meer. Ze voelt zich nu voor het eerst echt vrij in haar relatie met eten. Als je last hebt van cravings en suiker voor jou meestal naar meer smaakt, gaan de Etenslessen van Rosa je helpen.

---

Wat je ontdekt:

• Wat gevoeligheid voor suiker voor Rosa betekent
• hoe ze haar relatie met eten heeft veranderd
• Waarom ze vertrouwen heeft in haar nieuwe gewicht
• Koop jouw exemplaar van het boek Etenslessen

---

Van zoetekauw naar vrijheid in eten

Omschrijf je jezelf als een echte zoetekauw? Merk je dat je brein gevoelig op suiker reageert? Dan is deze aflevering echt voor jou. Als jij jezelf herkent in de omschrijving van een zoetekauw, dan lijk je op mij en dan lijk je op Rosa, die deze week haar Etenslessen met jou deelt.

De gevoeligheid voor suiker

Als je weet dat je brein erg gevoelig op suiker reageert, dan helpt dat enorm in het oplossen van overeten. Want de mate waarin je gevoelig bent voor suiker is niet voor iedereen hetzelfde. Rosa vertelt in ons gesprek dat ze van kind af aan al een zoetekauw was en ze is nu net klaar met haar deelname aan Etenslessen. Ze deelt de inzichten met je die haar het meest hebben geholpen.

Haar gewicht kon altijd flink schommelen en het voelde voor haar alsof ze daar gewoon geen keuze in had. Ze voelde zich ook echt een slaaf van haar impulsen en dat wilde ze niet meer. Nu voelt ze zich voor het eerst echt vrij in haar relatie met eten. Als jij last hebt van cravings en suiker voor jou ook al snel naar meer smaakt, dan gaan de Etenslessen van Rosa je vandaag enorm helpen.

Het begin van het gesprek

Marjena: Hey Rosa.

Rosa: Hallo.

Marjena: Hallo, hoi. Wat ontzettend leuk om je te verwelkomen in de podcast. En wat geweldig dat je jouw Etenslessen wilt delen, jouw ervaring, de reis die je hebt gemaakt in het programma. Nog maakt, geloof ik. Wanneer, waar ben je nu?

Rosa: Nou, ik ben er al sinds twee weken uit.

Marjena: Je bent er nu net uit, precies. Volgens mij hebben we afscheid genomen. De reis die je hebt gemaakt in het programma, maar ook daarvoor, want waar we het net even kort over hadden in de voorbespreking, is dat elke relatie met eten uniek is. Dus jouw relatie met eten is uniek voor jou. Jouw Etenslessen zijn uniek voor jou. Ik wil het graag horen. Waar begon jouw wens om iets te willen veranderen aan jouw relatie met eten? Was dat jong of kwam dat later? En hoe oud ben je nu?

Rosa’s verhaal: van kindertijd tot nu

Rosa: Ik ben nu 48. Je had ook een vraag gesteld over hoe dat eruitzag vroeger, mijn relatie met eten. Daar heb ik wel over nagedacht. Ik ben een van die personen waarbij die hersenen aangaan als de kerstboom op zoet. Eigenlijk tot in mijn vroegste herinnering was ik wel heel erg gevoelig voor snoep en koek.

Ik herinner me echt nog een moment dat ik als kleuter al een ijsje stal uit de vriezer en dat stiekem in een achterbank opat. Snoepjes stelen, dat was een beetje mijn jeugd. Snoepjes van mijn ouders, chocolaatjes van mijn ouders.

Rosa: Als je dan puber bent, dan ga je natuurlijk zelf kopen. Ik heb eigenlijk nooit de gevolgen daarvan aan mijn lijf gezien, dat was dan wel fijn. Maar ik was natuurlijk in de groei en op een gegeven moment ging ik samenwonen. Ik denk toen ik begin twintig was. Dan kun je ook het avondeten heel lekker maken voor jezelf. Dan ga je alle lekkere gerechten maken die je moeder altijd maakte en niet die vieze groentes. En lekkere dingen kopen voor het weekend. En die had je dan door de week al op.

Het begin van gewichtsschommelingen

Rosa: Toen begon ik eigenlijk iets aan mijn lijf te zien. Ik ben niet dik geweest, maar ik heb wel periodes gehad dat ik wat voller was.

Marjena: Mag ik iets vragen over hoe het thuis was vroeger als kind? Er zijn namelijk zoveel ouders die het zelf proberen anders te doen met hun kinderen en zo zoekende zijn in wat werkt en wat niet. Toen ik mijn boek schreef verzamelde ik eigenlijk al de verhalen die ik de afgelopen twaalf jaar heb gehoord.

Een van de ontdekkingen die ik deed is dat een eetprobleem of een strijd met eten of fixatie op eten niet per se te maken heeft met wat voor nest je nou uitkomt. Ik heb verhalen gehoord van deelnemers uit het programma die zeiden: bij ons thuis was er een kast, was er een la met snoepjes, koekjes, dingetjes, mocht je gewoon vrij uitpakken. Sterker nog, bij ons ging alles met wat lekkers erbij.

De invloed van de opvoeding

Marjena: Gezinnen waarbij dat absoluut uit den boze was en zo’n la niet bestond, zo’n kast niet bestond. En gezinnen waarbij dat alleen bij gelegenheid in huis werd gehaald en dan mocht het ook op. Gezinnen waarbij slank zijn belangrijk werd gevonden of gewoon helemaal niet eens werd besproken, waar nooit over lichaamsgewicht werd gepraat of over gezond of ongezond en alle varianten daartussen. Als jij die van jou in een hokje zou stoppen, waar zou jouw achtergrond een beetje in passen?

Rosa: Normaler dan normaal. Slanke ouders, maar daar nooit nadruk op leggen. Er was gewoon een koekje bij de thee. Er was een chocolaatje na het eten. Het was eigenlijk geen issue. Er werd nooit iets gezegd over me. Echt super normaal. Maar ik was er gewoon heel gevoelig voor.

Nature versus nurture

Marjena: Interessant. Als je een brein hebt wat daar heel gevoelig op reageert. Ik vroeg me af: is het nou nature of is het nou nurture? Uiteindelijk kwam ik erachter: het is nature. Die gevoeligheid voor suikers, snelle suikers, die heb je of die heb je niet. En die bestaat in gradaties. Hoe daar vervolgens mee is omgegaan, kan wat daarmee gebeurt uitvergroten of niet. Maar het lijkt bijna niet in te voorkomen dat je dat op een gegeven moment in je leven ergens tegenkomt, die gevoeligheid en daar dan je weg in moet vinden. En als dat niet thuis gebeurt, dan gebeurt het wel later.

Jij vertelt me nu, en daar haak ik er ook op aan, dat bij jou, toen je eenmaal op jezelf ging wonen en je eigen boodschappen ging doen als jongvolwassene, je merkte dat dat toen meer in het eigen leven begon te leiden.

Het patroon van schommelen

Rosa: Ik ging iets kopen voor het weekend. Het was donderdag, maar het ging donderdag al op en in het weekend kocht je dan nog wat. Dus ik denk ook dat ik met mijn partners, mijn ex-partners, we werden samen soms wel dikker. Eigenlijk vanaf toen ging het gewoon wat grommelen. Vijf kilo erbij en dan ging je weer wat opletten. Ik deed dan geen dieet, maar dan lette ik echt op: niet snoepen. En dan ging ik weer 5 kilo af en zo had ik zo’n marge. Ik heb nooit echt een vast gewicht gehad.

Ik vraag me ook altijd af: hoe werkt dat bij mensen, een vast gewicht? Ik ken het eigenlijk niet. Het is altijd aan het schommelen geweest. Nou ja, zwangerschappen waren voor mij ook wel een excuus om alles los te laten. Dus ik ging slank mijn zwangerschap in en ik kwam er 20 kilo zwaarder uit terwijl ik al bevallen was. Dat was niet zo leuk. Maar dat kwam dan ook wel weer goed. Het kostte me dan een jaar en ik deed naast geen dieet. Ik lette gewoon op en dan kwam het weer goed.

De grafiek van gewichtsschommelingen

Rosa: Ik zie ook wel een patroon. Ik zat net even in mijn telefoon te kijken. Ik heb zo’n app waar je het gewicht in bijhoudt. En als ik dan kijk naar de laatste zeven jaar, dan zie je dat ik dan in principe niet weeg. En dan op een gegeven moment dan stap ik ergens in. Dan zie je zo’n puntje vlak rond die grens waar ik nooit boven wilde komen. Nou, soms zit ik erop, maar soms ga ik er overheen. En dan zie je het lijntje omlaag gaan.

Maar ook heel snel maakte ik dan zo’n keltje en dan richting boven. En dan stopte ik snel weer met wegen. Want dan dacht ik: oh dat gaat niet goed. En dan doe je weer een jaar niks. En dan ga je weer op de weegschaal. Weer bovenaan begonnen.

De angst voor herhaling

Rosa: Ik heb meerdere van die lijntjes. Ik denk ook dat ik daarom ook deze laatste keer, toen ik echt ver boven dat maximumgewicht zat, zo bang was van: dit gaat zich gewoon weer herhalen. Ik ga naar beneden. Dus het verleden bepaalt de toekomst. Dat zat een beetje in mijn hoofd en dan zat weer omhoog. Maar terwijl ik dit keer echt ook het meeste ben afgevallen in mijn leven eigenlijk, het voelde wel echt heel anders. Ik eet nog steeds hetzelfde als toen. Dus het voelt meer van: ik heb gewoon mijn manier gevonden. Het is nu anderhalf jaar geleden dat ik ben begonnen met afvallen. Zo eet ik nog steeds.

Marjena: Mag ik vragen hoeveel kilo je toen verloor? Vind je dat oké om dat te benoemen?

Rosa: Ja hoor, dus in negen maanden vijftien kilo.

Marjena: Oké, oké.

Het eetpatroon aanpassen

Rosa: En toen stopte het ook vanzelf. Zo van: met dit eten weeg ik blijkbaar dit. En ik wilde niet anders gaan eten dan dit.

Marjena: En dat was een eetpatroon waar je alleen het snoepen uit had gehaald. Dus die schommelingen van jouw grafiek, dat ging eigenlijk over periodes snoepen en niet snoepen?

Rosa: Ja, dat wel. Maar ik heb toen aan het begin, toen ik dus begon, toen heb ik twee of drie weken even zo’n eetmeter ingevuld van het voedingscentrum. Het is gigantisch veel werk, maar ik wilde echt even weten: waar zit het er nou in? En toen haalde ik wel dingen eruit. Een pakje crackers voor het eten. Of nog een bakje volle yoghurt met noten en een banaan, ’s avonds om acht uur. Ja, dat is gewoon een maaltijd. Daar kom je dan achter.

Rosa: Ik heb nooit calorieën geteld, maar het heeft me even de weg gewezen van: waar zit het er nou in? Dus toen ben ik inderdaad wel echt gewoon dingen gaan aanpassen. Gewoon weer netjes naar die drie maaltijden gegaan. En gezonde dingen en snoepen gewoon bij uitzondering, maar niet standaard van de koekjes.

De nieuwe zorg: angst voor aankomen

Marjena: Dus toen was je al dat gewicht kwijt. En toen?

Rosa: Ja. Nou ja, toen… Ik heb die negen maanden van het afvallen steeds één keer per week gewogen. En dan ging je eigenlijk bijna altijd wel omlaag. Dus dat voelde best wel lekker. Maar toen het dus stil stond… Ik schommel gewoon hormonaal. Er zit vaak wel twee kilo verschil, maar je hebt een kilo erbij, een kilo eraf, twee kilo erbij. Dus dat gaf onrust en ik merkte ook dat ik opeens, omdat ik thuis zo ontwend was van de koekjes en gewoon niet meer nam, dat ik dus in sociale situaties een beetje doorsloeg.

Rosa: En heel erg de mentaliteit van: hier kan het. En dat ik er steeds meer… Ik ging er ook steeds… In mijn hoofd werd het een steeds groter ding. Dus als ik dan een verhuisdag had van een vriendin, dan kon ik al twee weken van tevoren nadenken: Oh, hoe moet dat dan met eten? Wat gaat ze me aanbieden? Of als we een weekendje weg waren met vrienden. En het was anders dan anders. Dan kon ik ook een beetje in paniek raken als ik niet op tijd mijn lunch kon eten.

Marjena: En dat ging allemaal over de angst eigenlijk om je behaalde resultaat weer te verliezen, weer aan te komen.

Rosa: Ja, ja. Want ondertussen bleef mijn gewicht gewoon wel stabiel.

Het keerpunt: het boek lezen

Rosa: Toen weet ik nog dat ik inderdaad in het voorjaar, afgelopen voorjaar in maart, dat boek van jouw leende. Een vriendin van mij had in jouw programma gezeten en die had dat boek. Daar ben ik gaan lezen en er stonden twee vormen van een relatie met eten. Een van waarloze en een obsessieve. En ik was helemaal flabbergasted dat mijn verhaal zo overeenkwam. Eigenlijk klopte alles aan een obsessieve relatie met het eten. Het enige stukje waar ik me niet in herkende was dat je dan ook niet zo’n plezier had in eten.

En ik had wel heel veel plezier. Ik heb juist door niet te snoepen veel meer plezier gekregen in mijn maaltijden. Die moeten gewoon lekker zijn en goed en fijn, want daar moet je het mee doen. Maar de rest klopte allemaal en ik had me dus eerst voorgenomen, want ik was al toen een halfjaartje naar jouw podcast aan het luisteren, ook op advies van die vriendin.

De beslissing om in te stappen

Rosa: Maar ik deed er nog niet zoveel mee. Ik durfde ook nog niet helemaal mijn hongerbalans te volgen. Ik vond dat dan toch wel spannend. En ik had me wel voorgenomen: als ik ga aankomen, dan stap ik het programma in. Want ik wil niet weer terug naar die curve die dan elke keer weer omhoog ging.

Maar toen las ik dus dat boek over die obsessieve relatie. En toen dacht ik: ik wil dit ook aanpakken. Want het is gewoon niet rustig meer in mijn hoofd. Ik ben alleen maar met eten bezig. Dus toen ben ik in april ingestapt.

Marjena: Dat verhaal horen we niet veel. Dat het gewicht er al af is. Ik hoor het wel regelmatig, maar niet in de broadcast. Het gewicht is eraf, maar nu is er een nieuwe zorg ontstaan, namelijk de angst voor aankomen. En die angst voor aankomen heeft zoveel spanning met eten gegeven, dat er een fixatie is ontstaan op zorgen dat het goed gaat.

Twee belangrijke wensen

Marjena: Die koekjes die zijn eruit, maar wat als ik een vriendin help verhuizen en zij komt dan met iets en wat ga ik dan doen? En als ik niet kan eten zoals ik wil, hoe leid ik dat dan in goede banen? En dat alles met elkaar was naast het idee van: ik wil niet opnieuw aankomen. Waren dat eigenlijk twee wensen die je had: ik wil mijn relatie met eten veranderen. Ik wil die obsessie eruit hebben. En ik wil een relatie met eten creëren waarbij de angst voor aankomen verdwijnt. En ik voel dat de samenwerking met mijn lichaam zijn weg heeft gevonden. En dat ook nog meer zal gebeuren.

Nou, wat zijn de ontdekkingen geweest die je deed in het programma? Met alles wat je daarvoor al gelezen en al beluisterd had.

Inzicht 1: Zie het als een experiment

Rosa: Ik had er ook wat over opgeschreven van mezelf, de inzichten. Nou, wat ik heel mooi vind is dat jij… dat ik de dingen nu kan zien als een experiment. Dus toen ik begon met de hongerbalans voelde het als: ik moet wachten tot ik honger heb. Ik heb ook coaching gekregen en dat experiment van: zie het als een experiment. Kijk eens wat er gebeurt. Een experiment kan niet misgaan. Dat maakte het zoveel luchtiger.

Ik merk dat ik dat ook op andere dingen toepas. De weegschaal is bijvoorbeeld: zou ik ook minder kunnen wegen dan één keer per week. Maar als het dan heel groot voelt, dan heb je ook een keer gezegd: zie het als een experiment. Kijk eens, hoeveel weken durf je aan? Oh ja, vier weken durf ik aan, één keer per maand. Dan zie ik het ook als een experiment en dan voelt het veel lichter.

Inzicht 2: Uit de alles-of-niets modus

Rosa: Ik zat ook heel erg in een alles-of-niets modus. Vooral als ik dan terugkijk naar het aankomen afvallen. Dan had ik dus een goede periode. Bijvoorbeeld een halfjaartje lang val je af tot je dus op dat gewicht bent dat je dan weer wilde. En dan dacht ik: nou een koekje kan nu wel weer. En dan binnen een week zat ik weer op een halve of een hele rol koekjes. En dan was het dus verloren. En dan was ik het ook weer echt kwijt voor één of twee jaar. Nou en dan kwam ik weer aan.

En ik merk nu veel meer dat tijdens dit half jaar, er zijn echt wel momenten waarop ik wat meer snoep dan de bedoeling was. Of op een vakantie, of op een feestje. Of dat ik me niet helemaal aan mijn ontwerp heb kunnen houden. Of dat het gewoon meer was. Maar elk moment is fris en nieuw. Ik vind het echt een geweldig slogan. Ik pak het zo weer op. Ik ga gewoon weer verder waar ik was. En geen big deal. Dus dat is heel fijn.

Elk moment is fris en nieuw

Marjena: Daarmee bedoel ik, voor wie nu denkt: wat? Elk moment is fris en nieuw. Als je heel veel bewijs van onvermogen hebt verzameld, zodra je over eten nadenkt, die hele batterij aan mislukte diëten of zoals bij jou die grafiek van op en neer en op en neer en op en neer, dan heb je een hele lage tolerantie voor bijvoorbeeld op de weegschaal gaan staan en zien dat dat wat meer is.

Dan heeft ons brein, onze relatie met eten, de neiging om te zeggen: oh, daar gaan we weer, zie je wel. En dan wil dat hele bewijs van onvermogen zich weer aan je presenteren, waarbij je voor je het weet heel diep in een faalervaring zit, wat allemaal alleen maar getriggerd is door een getal op de weegschaal, wat verder helemaal niets zegt, behalve de betekenis die je het geeft.

De betekenis die je eraan geeft

Marjena: Die ontdekking: op het moment dat je weet, oh, wacht even, ik geef dit nu een betekenis die helemaal met me aan de haal gaat. En daar kan ik iets anders mee doen op het moment dat ik mezelf eraan herinner dat elk moment helemaal fris en nieuw is. En de enige effect wat dit moment op mij heeft, is de betekenis die ik er zelf aan geef.

Dus als ik op dit moment besluit dat het de verkeerde kant op gaat, is dat precies wat ik voel en geef ik precies de reactie die ik daar eerder op heb gegeven. Op het moment dat ik tegen mezelf kan zeggen: dit moment definieert niet de relatie met eten die ik aan het bouwen ben. Dit moment is fris en nieuw en ik kan zelf besluiten welke betekening ik aan dit moment geef.

Rosa: Gewoon opnieuw kiezen.

Loose your mind

Marjena: Ja, dan breng je je eigen brein als het ware… Loose your mind zeggen ze in het Engels zo mooi. Dan denk je: oh, ik sta voor mezelf versteld. Inderdaad, de keren dat ik besluit: oh, zie je wel, dit gaat de verkeerde kant op, laat ik heel ander gedrag zien dan wanneer ik het moment weet te vangen en een ander uitgangspunt kies. En die heb je dus in je zak gestoken. Dat heb je benut.

Rosa: Dat je niet voor een perfecte relatie met eten hoeft te gaan. Ik heb inderdaad de neiging om dingen tot in perfectie te doen. Maar als het dan een keer anders loopt, dan zeg ik het ook tegen mezelf: het hoeft niet perfect. Je wilt die fijne relatie met eten. Dus ik heb het idee dat ik veel minder faal dan vroeger. Terwijl het misschien hetzelfde is, maar het voelt gewoon heel anders. En het is meer van: ik ben ook maar een mens. Nou, morgen pak ik het weer anders aan of dan maak ik een andere keuze.

Inzicht 3: Milder naar jezelf

Rosa: En ik moet ook soms gewoon een beetje lachen. Wij hebben dan op mijn werk een kast staan met snoep. Ik heb met mezelf de afspraak gemaakt dat ik daar gewoon vanaf blijf. Hoe meer je daar vanaf blijft, hoe minder die gaat roepen. Heel prettig. En heel soms, aan het einde van de werkdag, misschien één keer per maand of één keer in twee maanden, dan heb ik opeens een snoepje in mijn mond. En dan moet ik gewoon een beetje lachen om: nou, wat gebeurde hier nou weer?

Dus ik ben ook veel milder naar mezelf, niet boos op: wat gebeurde daar. Ik praat het ook niet meer goed van: een snoepje kan wel. Het is meer van: oh ja, ik was gewoon even zat. Ik had gewoon eigenlijk zin om naar huis te gaan. Dus stop ik een snoepje in mijn mond. Nou ja, morgen als ik hier langs loop, dan loop ik daar gewoon weer voorbij. En dat gebeurt dan ook. Als ik dan weer voorbij die kast loop, dan zie ik die trommel. En dan denk ik: wat zou erin zitten? Ga hem niet openmaken. Nee, voeg niks toe. Ga maar afronden.

Je bent geen robot

Marjena: Ik denk dat we door dieetiek en alle diëten zoals vanaf de jaren tachtig, althans ik ging voor het eerst in de jaren tachtig op dieet, zoals ik die tegenkwam, werd het altijd zo… werd gedrag zo simplistisch voorgesteld van: je hoeft alleen maar te weten wat je moet eten. En de toepassing, dat is gewoon een kwestie van willen. Alsof je daar je menselijkheid niet in meeneemt.

Als je dat niet weet, als je daar niet bewust van bent, dan word je regelmatig boos op jezelf. Ja, dit is wat ik vanmorgen met mezelf heb afgesproken. Waarom hou ik me daar nou niet gewoon aan? Het is toch zo simpel als gewoon weten wat je moet eten. En wat jij nu zo mooi beschrijft, waar je nu om kan lachen, is dat je volledig hebt onderarmd dat je geen robot bent. En niet als een robot kan functioneren.

Het ouderschap als voorbeeld

Marjena: Zoals je ook wel kan besluiten dat je als ouder nooit, het liefst nooit, je kind wil afsnauwen. Nou, succes. Het zal je meestal lukken. Maar niet altijd omdat je geen robot bent. Ik haal altijd dat voorbeeld van de ouderschap erbij, omdat ik denk: die zorg voor ons lichaam vinden we heel belangrijk. En de zorg, die liefde voor ons kind is zo onmetelijk groot, dat als je zou vragen: hoe wil je het liefst met je kind omgaan? Dan zeg je: nou, ik wil me nooit op een kind afreageren. Ik denk dat elke ouder dat zal zeggen. Als ik het liefst mijn eigen gedrag kan bestellen, wil ik me nooit op mijn kind afreageren.

Rosa: Ik heb nog nooit iemand afgesproken die…

Marjena: Dat 100% is gelukt.

Rosa: Nee, nee.

De sweet tooth blijft, maar anders

Rosa: En zo denk ik ook dat gewoon, wat ik vroeger al, die sweet tooth die ik had, die heb ik natuurlijk wel. Maar ik ben gewoon een stuk kritischer geworden op wat ik in mijn mond stop. En in mijn ontwerp zitten ook echt wel de goede dingen, met de 8’s, 9’s en 10’s. En ik vind het bijvoorbeeld heerlijk om zelf brownie te bakken of een gezonde versie van de brownie of gewoon een hele goede brownie. Dat eet ik dan, maar dan gaat de rest dus in de vriezer.

Jij gooit al die dingen weg. Dat kan ik niet, maar de vriezer is ook een goede lifehack. Ik vind het zo fijn. Het geeft mijn hersenen zo’n gevoel van overvloed dat in mijn vriezer gewoon acht pakjes brownie liggen. Ik lig er gewoon te wachten op tot ik daar een keer zin in heb. Maar dat ze bevroren zijn geeft genoeg buffer om niet gedachtenloos in je mond te stoppen.

De buffer van de vriezer

Rosa: Dan moet je even over nadenken van: nou misschien vanavond als ik uit mijn werk kom, het is weekend, dan ga ik hem nemen. Maar als ik dat weekend een feestje heb waar ik een stukje taart wil, dan blijft hij gewoon liggen en dan neem ik hem volgende week. Iets lekkers hebben wat een tien is in de vriezer, dat vind ik ook echt een… dat werkt voor mij heel goed.

Marjena: Ik vind het heel mooi wat je zegt over die buffer. Mijn droom ooit was om zo’n mooie prachtige stolp te hebben. Zo’n glazen stolp waar dan van die prachtige koeken onder liggen zoals je ze soms in een winkel op een toonbank ziet staan. En een prachtige keuken aanrecht met een vaas met mooie spatels erin en dan die stolp met die koeken.

En ik merkte dat met de manier hoe mijn brein functioneert en reageert op wat ik waarneem. Ik heb niet een neurotypisch brein. De impuls van het eten zien en dan steeds opnieuw moeten beoordelen: is dit voor nu? Is dit voor later? Heb ik nu honger? Is dit een goed moment hiervoor? Ik vond dat te veel werkvragen van mijn brein. Ik had helemaal geen zin om die beoordeling te moeten maken.

De zwakke plek: voor je neus

Rosa: Nee, dat is echt moeilijk. Mijn zwakke plek is ook echt als het echt voor mijn neus staat. Alsof je geen tijd krijgt om erover na te denken als iemand je iets aanbiedt. Dus zo’n schaal met koeken onder een stolp, dat is vragen om problemen.

Marjena: Ja, het is steeds moeten beoordelen: oh, moet ik hier iets mee? Wil ik hier iets mee? Is dit nu of niet? En als je eenmaal gewoonte hebt staan waar je je ontzettend lekker bij voelt en goed bij voelt, dan kan die stolp daar staan. Alleen tegen die tijd heb je meestal niet meer zo’n interesse in zo’n stolp op je eigen aanrecht. Dus dat is interessant hoe die relatie met eten zich ontwikkelt. En ik vind mooi hoe je beschrijft hoe jij daar nu jouw weg in hebt gevonden.

De vraag: waarom is het belangrijk?

Marjena: Wat misschien een interessante vraag is, en ik overval je ermee, want ik heb hem niet van tevoren aan je gegeven, is: waarom denk jij, in ieder geval dan voor jou, wat maakt nou dat we het zo belangrijk vinden of dat jij het zo belangrijk vond om die bovengrens, ondergrens, dat geschommel in jouw relatie met eten… wat deed het ertoe? Waarom is het zo belangrijk dat we op de een of andere manier voelen dat we controle hebben over dit stuk van onze zelfzorg? Kan je daar wat over zeggen? Ik denk niet dat er goed of fout is, maar ik ben benieuwd naar: waarom was het belangrijk voor jou?

Geen slaaf van je impulsen

Rosa: Nou, de periodes dat mijn gewicht omhoog ging, dus in mijn snoepperiodes, voelde ik eigenlijk geen zelfleiderschap. Ik voelde me bijna slaaf van de koekjes. Alsof ik niet de keuze kon maken om dat niet te nemen. Ik moest dat nemen, want het bleef maar roepen. Het voelde alsof ik daar geen keuze in had. En dat voelt dan niet fijn.

Ik stak dan soms mijn kop in het zand door gewoon niet op de weegschaal te gaan staan. Maar op een gegeven moment worden je kleren kapper en moet je echt grotere kleren gaan kopen. Toen heb ik het nog een tijd: ik schuif het op de overgang. Het voelde gewoon niet fijn. Misschien als ik een vast gewicht had gehaald, ook al

Continue

14:47

was dat dan wat zwaarder, was het anders geweest, maar het voelt ook als een soort… Het is een opgaande lijn. Dat zie je aan alles. Dus waar eindigt het dan?

Marjena: Ja, het is het gevoel dat er een proces gaande is wat je niet kan stoppen, waarvan je weet: waar eindigt dat. En wat je beschrijft is: een slaaf zijn van je impulsen voelt ook niet prettig. Het is een onrust in je leven.

Eten bij verveling, niet bij emoties

Rosa: Ja, en ik denk waar ik ook wel… Ik hoor heel veel in de podcasts en in de coaching natuurlijk over mensen die heel erg eten om emoties. Dat heb ik dus niet ontdekt bij mezelf. Bij mij is het beloning en verveling. Ik weet niet of verveling een emotie is, maar ik vond het ook wel wonderlijk om te ontdekken dat ook in een moeilijke periode of de hedde speelt iets en daar ging ik dus niet van eten. Dat is niet… Ja, ik eet echt om andere dingen.

Marjena: Het is ook goed om te weten.

Rosa: Waarom je dan eet. Ik besef me dat gewoon nu beter.

Iedereen reageert anders op stress

Marjena: Ik ben blij dat je dat zegt, want het is waar. Er zijn mensen die zeggen: hoe kan het? Ik heb vriendinnen en die gaan door een scheiding en het gewicht vliegt eraf. Een soort van: oh oké, ik ga door een moeilijke periode en ik word alleen maar zwaarder. Wat is dat?

Dus de één eet, klapt bij stress juist helemaal dicht en dan zet het lichaam… er komt geen hap in. Ik kan nu geen hap door mijn keel krijgen. Ik ben zo gestrest. En dan een ander voelt stress en voelt dan juist eten om te kalmeren, eten om te decompressen, om de spanning eraf te krijgen. En de één is bij ruimte, niets moeten, even in niemands land zijn. Elk verlangen naar eten is weg. En een ander zegt: als je me in die ruimte zet, weet ik niet waar ik het zoeken moet en wil ik eten.

Verveling als trigger

Rosa: Ja, gewoon even. Het zijn een soort highlights op de dag dan. Ik zit even saai op de bank of een middag. Als ik aan het werk was, was er niks aan de hand. Maar als je dan op de bank zit de hele dag, dan gewoon elke keer even dat koekje. Gewoon elke keer even dat koekje. Dat is echt vermoeiend. Het is daarmee niet weg. Tien seconden en je moet weer eten.

Marjena: Ja, teleurstellend. En dan moet je heel veel eten om de hele tijd, zolang die emotie er is en die situatie er is, die verveling niet te voelen. En dat is je waarschijnlijk ook, als ik je zo beluister, een beetje de eer te na gewezen dat je dacht: ik ben er klaar mee. Dit wil ik niet.

Rosa: Ja, nee, inderdaad.

Hoe is het nu met verveling?

Marjena: Hoe is het als je verveling voelt nu en je bent even in zo’n niemandsland?

Rosa: Nou, ik kan nog wel uitzien naar de maaltijd. Dus dan kan ik wel dan kiezen van: laten we vanavond wat eerder gaan eten. Dus eten is wel… ik word nog steeds heel blij van eten. Maar die koekjes, die zijn er gewoon uit. Die trekken me niet meer. Die craving, die is gewoon weg. Ik heb heel soms, ’s avonds nog wel eens, dat ik aan eten denk. Maar ik heb gewoon de afspraak gemaakt met mezelf om ’s avonds niet te eten.

Ik weet ook dat het… Het is echt uitgeloofd dat ’s avonds eten. En ik weet dat als ik daar dan wel een keer aan toe zou geven, dat het dan weer…

Marjena: Dat je het aanhaalt. Je nodigt het dan weer uit. Je nodigt de prikkel weer uit.

De persoonlijke afspraak

Rosa: Ja, en dat wil ik gewoon niet. Dat is het me dan niet waard. En dan eet ik wel iets lekkers op een ander moment van de dag. Ik geef mezelf vast een stukje chocola na het avondeten. En soms is dat dan een brownie in plaats van chocola. En in sociale gelegenheden neem ik wat lekkers. Dat is het dan gewoon.

Marjena: Wat ik bijzonder vind van de ontwikkeling die we daarin doormaken, is dat het heel persoonlijk is in wat je ontdekt dat voor je werkt. Zeker ook in gevoeligheid met suiker. Als je weet: ik kan prima op vrijdagavond dit eten en dan kan ik op zaterdag ook nog dat eten. Maar als ik op zondag het nog een derde keer op mijn bord leg, dan weet ik dat ik op maandag… mijn brein zegt: hé, waar is mijn…

En ik denk dat dat geldt voor alles waar je genotzuchtig van wordt. Er zijn mensen die hebben dit bijvoorbeeld met wijn en die weten uiteindelijk precies: dit is exact hoeveel ik kan drinken en hoe vaak ik het kan drinken en wat ik kan drinken om alcohol precies de plek te geven die voor mij werkt.

De sweetspot vinden

Marjena: Hoeft geen geheel onthouding te zijn. Voor sommige mensen is dat geheel onthouding en voor sommige mensen is dat juist het gebruik waarbij ze voelen wat jij net noemde: kieskeurig. Ik ben kieskeurig. Ik weet exact wanneer ik dit uitnodig, wanneer het welkom is en ik weet wanneer ik het weer heel bewust vanuit een verlangen dat van binnenuit komt, loslaat. Omdat ik weet dat ik anders de prikkel weer uitnodig. Omdat ik weet dat ik me anders niet lekker voel in mijn lichaam. Het past ook niet bij hoe ik me wil voelen in mijn lichaam.

En dan heb je jouw, wat ik in mijn boek noemde sweetspot, je sweetspot gevonden waarin je weet: dit is iets wat voor mij werkt en goed voelt.

Ook alcohol anders benaderen

Rosa: Ja, ik vind alcohol ook heel aantrekkelijk. En ik merkte bijvoorbeeld dat ik… Vroeger dronk ik echt wel elke dag een wijntje. Nou, dat is de laatste jaren echt al veel minder geworden. Maar zondag, als ik dan klaar was met werken, dan kon ik echt al op weg in de auto naar huis denken: oh, nou heb ik hem verdiend, dat wijntje!

En tijdens het programma kwam daar ook de bewustwording van: oh ja, ik zet hem echt in als beloning. En dat wil ik niet meer. Hij is er al een tijdje vanaf. En dat kan best zijn dat ik op donderdagavond misschien later op de avond wel iets drink. Maar dan voelt hij toch anders dan dat ik hem als beloning… Ik wil gewoon mezelf niet meer belonen met eten. Het moet gewoon een veel bewustere keuze zijn in mijn ontwerp.

Andere vormen van beloning ontdekken

Marjena: Ja, en ik vind dat een prachtige keuze die je hebt gemaakt, omdat als je jezelf niet meer met eten beloont, ga je leren hoe je jezelf op andere manieren beloont, die veel dieper raken en doorwerken. Zelfwaardering in je gedachten. Zelfwaardering, bevestigen, zeggen: hé, ik zag wat jij daar deed. Er is wat trots op je. Fantastisch. Het was echt een uitdaging die je daar aanging in je werk of de tegenslag die je tegenkwam. En je bent niet gaan eten en ook dat vind ik geweldig. Ik waardeer je zo.

En dat is soms in het begin taal die we nog helemaal niet beheersen. Omdat we gewend zijn om direct over te schakelen naar: en nu heb je wat lekkers verdiend. Waarmee we meestal dan in onszelf praten. De stem kennen die misschien veel eisend is, wat kritisch is, die gedisciplineerd is. En daarna alleen maar de stem die zegt: en nou mag je wat lekkers. Nu mag je je uitleven, maar niet de stem die waarderend is. En in het begin, als je dat probeert te activeren in jezelf, dat zeggen mensen vaak: ieh, dit is zo nep en gekunsteld en geforceerd en stom. Alleen maar omdat het onbekend is.

Het wennen van zelfwaardering

Rosa: Ja, het went wel. Ik heb inderdaad zoveel coachcalls geluisterd dat als je dat dan ook heel vaak jou hoort doen, dat het steeds normaler wordt en er zit ook wel zo’n zinnetje in mijn hoofd van: als ik dan in de stad loop en ik zie iets lekkers en ik denk dat… dat ik dan het eerste wat ik denk is: ja natuurlijk denk je… ja natuurlijk trekt dat eten jou nu want jij vindt dat gewoon heel erg lekker.

Dus dat voelt al… het voelt en dan niet dat er nog een heel verhaal volgt maar meer een soort bevestiging van de craving die ik op dat moment heb en dat dat oké is en dat ik er niks meer hoef te doen. Ik denk dat ik daar gewoon ook veel milder in geworden ben terwijl ik het eerder meer uit discipline…

Normaliseren van impulsen

Marjena: Het normaliseren van onbruikbare gedachten, het normaliseren van onwenselijke impulsen en daar niet meer jezelf om veroordelen maakt het veel gemakkelijker om die impulsen op te lossen. Prachtig. Wat een winst allemaal. Fantastisch.

Rosa: En ik moet ook zeggen, soms kies ik heel bewust nog wel voor overeten. Want wat ik dan heel lastig vind is een soort potluck gebeuren. Dat een tafel vol met lekkers. Maar ja, zo vaak is dat niet. En als ik dan weet wat dat is… Ik had laatst een dansavond en dan is er ook allerlei lekkers op tafel. En dan, ja, dat weet je van tevoren. En dan denk ik: weet je, ik ga gewoon echt…

Dan kies ik wel echt de lekkere dingen, maar dan ga ik gewoon even wat meer eten en dan gun ik het mezelf. Heb ik er ook geen spijt van achteraf omdat ik het… Ik heb daar bewust voor gekozen en dan eet ik dus ook dingen die ik normaal nooit zou eten. Zo’n baklava vers van de bakker… Ik dacht: goh, verrassend, dit zou ik nooit kopen. Maar ja, als dat dan eens een keer één keer in de maand of één keer in de twee maanden is, dan gun ik mezelf dat gewoon.

De bouwstenen onder het gedrag

Marjena: Nou zeg je precies de dingen die ik vroeger ook in tijdschriften las. En daarmee zeg ik niks nadeligs tegen jou, omdat toen klonk het als: dan doe je gewoon toch dit. Kies dan alleen het lekkerste eruit. Maar wat jij hebt doorgemaakt, wat daaronder zit, is dat je het werk hebt gedaan om jou waarom op te tuigen van binnenuit. Dus echt daarin aan je eigen kant te staan.

Het gaat er niet zozeer om dat je het resultaat bereikt wat je wil, dus door kieskeurig te worden, door dingen in de vriezer te doen, door alleen de lekkerste dingen daar uit te kiezen. Dat zijn de dingen die je hebt gedaan praktisch aan de buitenkant en de dingen die je nu doet, die voor je werken. Maar wat eraan vooraf is gegaan… De bouwstenen die daaronder zitten, is hoe je in de relatie met jezelf wil omgaan met verlangen, wil omgaan met onvervuld verlangen, wil omgaan met ongemak, met beslissingen nemen, met alles wat zich afspeelt in de relatie met jezelf.

Waarom tips niet zomaar werken

Marjena: En ik denk dat dat een stuk is wat in de artikelen die we lezen, waarin dat soort tips dan staan. Bel een vriendin. Ga wat eerder naar je bed. Stop het in de vriezer. Neem wat mee voor thuis. Dat zijn allemaal prachtige dingen die kunnen werken, mits die bouwstenen in de relatie met jezelf daaronder zitten. En als die ontbreken, dan doe je al die dingen alleen maar op wilskracht, totdat je denkt: toedeloe, dit werkt dus ook niet. Interessant.

En dat maakt ook vaak dat mensen zeggen: maar hoe dan? Hoe dan? Hoe heb je dat dan voor elkaar gekregen? En dat gaat hierover, over hoe je anders in relatie met jezelf bent gaan staan en de ontwikkeling die je daarin hebt doorgemaakt. En dan kun je inderdaad iets in de vriezer doen zonder dat je ondertussen tegen de muren op klimt, omdat je weet: er ligt wat in de vriezer. Er ligt wat in de vriezer. Kan dit magnetron doen? Komt nog over een uur pas iemand thuis.

Verlangens op één lijn

Marjena: Dat heb je opgelost, omdat de beslissing om dat te doen, niet een vechten tegen je eigen schaduw is. Ik kan het maar invriezen. Dan hou ik het misschien vol. Wat jij nu doet, doe je niet op volhouden. Het is daadwerkelijk wat je hebt gedaan, is je verlangens op één lijn gekregen. Jouw verlangens zijn nu zo opgelijnd dat wat je doet klopt en wordt ondersteund door de relatie met jezelf.

Rosa: Ja, ik vind het mooi ook dat de reden om mee te doen was dus rust in mijn hoofd of dat obsessieve eraf. Het is eigenlijk gewoon ook weggesmolten. Er is niet een punt geweest waarin het knopje om was, maar het is gewoon heel langzaam aan rustiger geworden. Of dat je inderdaad beseft: ik sta er niet meer mee op met hoe zal het eten vandaag zijn? Of je hebt iets in het vooruitzicht en ik ben daar niet meer heel lang van tevoren mee bezig.

Geleidelijke verandering

Rosa: Ook het maken van ontwerpen, waar ik eerst heel erg houvast van had en om dat elke keer te doen. Ja, je merkt gewoon dat je het minder nodig hebt en dat je het meer in je zelfleiderschap op dat moment, dat je andere beslissingen maakt. Ja, ik vind het wel wonderlijk hoor, hoe dat dan zo geleidelijk gegaan is.

Marjena: En dat hoor ik veel, dat mensen zeggen: ik kan het zo moeilijk aan mensen om me heen uitleggen. Die vragen wel: hoe deed je dat dan? Maar dat komt omdat het zo over de relatie met jezelf gaat. Dat eetstuk is maar een aspect daarvan. Genotzucht is maar een aspect daarvan. Het gaat over het begeleiden van je denken, van je voelen, van ongemak en het ontwikkelen van flexibiliteit daarin ook.

Ik ben ontzettend blij voor je dat je die rust nu hebt gekregen en dat je zegt: het is gesmolten en dat je nu weet hoe je dat verder ook kan onderhouden op een manier waar je vertrouwen in kan hebben.

Herkenning in de community

Marjena: Je zei iets over de community daarin en het volgen van het proces ook van andere mensen daarin. Zie jij daarin een rode draad waarvan je zegt: dit herkende ik veel in de groep van… waar iedereen eigenlijk… wat iedereen aankijkt. Ook deze vraag stel ik je dus.

Rosa: Nou ja, het viel mij op. Eigenlijk de dingen vielen mij op die dan bij mij anders zijn. Dat heel veel mensen dus eten uit grote emotie. En wat me ook opviel was dat iedereen begint toch wel met de hongerbalans. En dat er heel vaak gezegd werd dat dat eigenlijk heel goed ging en makkelijk was. En ik vond dat dus heel moeilijk.

Marjena: Ah, oké.

De hongerbalans als uitdaging

Rosa: Ja, ik vond dat echt heel moeilijk, de hongerbalans… om te wachten. En zo voelde het dan soms. Dus ik was dan best verbaasd dat het dan zo afwijkt van de rest.

Marjena: Ja, de een zegt: dit maakt het allemaal zo simpel voor me. Heerlijk, heerlijk. Ik denk pas aan eten op het moment dat mijn lichaam aangeeft: hé, ik heb wat van je nodig. Hoe dan? Wat fantastisch is dit? En dan een ander zegt: ik vind dat zo moeilijk, want het voelt voor mij alsof ik gewoon weer op dieet ben. Wachten totdat mijn lichaam het aangeeft. Dus ik mag pas eten als mijn lichaam om voedsel vraagt.

En daarom is het een belangrijke reden waarom ik die hongerbalans nooit neerzet als: de weg naar. Er zijn in Etenslessen geen dogma’s. Etenslessen bieden alleen een aanpak van een reeks experimenten en tools die gaan over samenwerken met je lichaam, begeleiden van je denken, begeleiden van je voelen, waarmee je een ontwikkeling doormaakt.

Flexibiliteit in de aanpak

Marjena: Die eruitziet als het oplossen van overeten en langs jouw… Etenslessen en al die experimenten met die tools komt je relatie met eten in ontwikkeling en waar de een zegt: oh deze tool resoneert enorm voor mij en maakt het allemaal stukken gemakkelijker, zegt de ander: oh wacht even dit lijkt juist een probleem erbij.

Rosa: Ja, nou ik vind het ook heel fijn dat tijdens de coaching ook altijd blijkt dat het zo flexibel is omdat iedere relatie zo uniek is. Dus ja, je kan de hongerbalans volgen, maar je hebt mij daar ook een keer op gecoacht. Het is een uitnodiging en ik merk gewoon dat ik het in het weekend gewoon heel fijn vind om samen met mijn partner te ontbijten. Omdat het ook een momentje samen is. Dan kies ik er dus bewust voor om te ontbijten terwijl ik nog niet echt honger heb. En dan voelt dat ook helemaal oké.

Marjena: Exact, exact. Het is een uitnodiging die je altijd mag afslaan. En dat is de enige manier waarop dat een prettige ervaring kan zijn.

Maatwerk leveren

Rosa: En ik snap ook wel dat het misschien nog anders is als je dus nog wil afvallen. Maar ja, dat is niet het geval. Dus als het goed voelt kan ik… als de hongerbalans… kan ik wachten. Maar dat hoeft niet. Ja, ik merk ook dat ik gewoon drie maaltijden heel prettig vind. Ze zijn wel verschoven qua tijd. En enigszins op die hongerbalans. Maar heel veel mensen komen dan op twee maaltijden uit. Ja, ik niet.

Marjena: Ja, ja. Ach, zo goed om te horen. Ik ben er zo blij om. Want het betekent dat je echt maatwerk levert en dat je zo prachtig opgelijnd krijgt: wat werkt voor mij? Wat voelt goed voor mij? Wat voelt goed in mijn lichaam? Wat voelt goed in mijn hoofd? En hoe kan ik het zo vormgeven dat die relatie met eten iets is wat ik gewoon onderhoud, zoals ik elke relatie in mijn leven onderhoud om te zorgen dat die goed voelt. Maar het is niet iets waar ik naar hoef te staren. Het is niet iets wat ik krampachtig in de gaten hoef te houden, omdat ik gewoon weet wat voor me werkt en wat voor me werkt voelt goed. En als het goed voelt, ben je natuurlijk ook niet aan het volhouden.

Keuzevrij eten

Rosa: Nee, dat klopt. Nee, het voelt allemaal een stuk vrijer. Ook het keuzevrije eten. Ik eet enigszins hetzelfde als toen ik startte met afvallen, maar ik merk wel dat ik door jouw programma ook toch een paar dingetjes die ik dan niet meer at, zoals spinnenkaas of crackers, toch weer ben gaan toevoegen omdat ik ze gewoon echt heel lekker vind.

En je hebt toen ook een keer zo’n livestream gemaakt over de schouwvol lunch. Hoe jij dat dan voor jezelf had gemaakt. En ik zat vrij zwart-wit in: of je eet salade, of je eet een ei met groente, of je eet soep. En nu is het veel meer: waar heb ik zin in? Kliekjes. Ik wilde eerst de kliekjes niet eten, want dan zat er bijvoorbeeld nog rijst of pasta doorheen. En dat had ik immers niet tijdens de lunch. Maar ik eet het gewoon weer. Want het is met een eitje en een stukje soep. Het voelt echt veel vrijer.

Afsluiting en dankwoord

Marjena: Heerlijk, fantastisch. Dankjewel. Ik ben ontzettend blij dat je het wilde delen. Voelt het voor jou compleet zo?

Rosa: Jazeker. Ik mis het programma al wel nu. Ik vind de community zo leuk en de coachcalls en de workshops.

Marjena: Ja, daar ben ik ook heel erg trots op. Dat is niet mijn verdienste. Ik vind het geweldig dat de sfeer in de community zo opbouwend is. Iedereen is… niemand is belerend. Iedereen die iets van zich laat zien, laat ook vaak echt wel heel erg… Het durft open en kwetsbaar te zijn, juist door dat normaliseren van: joh, we hebben allemaal een brein wat soms met onzin aankomt zetten. En hier is dat voor mij.

En dit is nu wat ik aan het onderzoeken ben. En dan is de bijval met inzichten die gedeeld worden, best practices, maar ook gewoon de compassie en herkenning. Het maakt het een hele fijne plek. Dus als je dat zegt, dan vind ik dat een groot, groot compliment aan de community, aan iedereen in het programma. Dankjewel daarvoor. Oké. Wij spreken elkaar weer.