Afl. 346 Geestelijke ondervoeding en overeten

Als je een leegte voelt, somberheid of rusteloosheid die je niet goed kan plaatsen, is deze les voor jou. Je overeet maar je weet niet goed waarom. In deze les schijn ik het licht op ‘geestelijke ondervoeding’. Ik leg je uit wat ik daarmee bedoel en bespreek verschillende manieren die geestelijke ondervoeding kunnen veroorzaken, zonder dat je dit door hebt. Het zit als een blinde vlek in je functioneren en overeten is het symptoom. Als je wil stoppen met overeten kan er in deze les iets belangrijks op zijn plaats vallen.

---

Wat je ontdekt:

• Wat geestelijke ondervoeding is
• Hoe je geestelijk ondervoed raakt
• Waar je naar verlangt
• Koop jouw exemplaar van het boek Etenslessen
• Meld je aan voor de wachtlijst van Etenslessen

Geestelijke ondervoeding: de blinde vlek achter overeten

Als je een leegte voelt, somberheid of rusteloosheid die je niet goed kunt plaatsen, is deze les voor jou. Je overeet, maar je weet niet goed waarom. In aflevering 346 werp ik licht op geestelijke ondervoeding. Ik leg je uit wat ik daarmee bedoel. En ik bespreek verschillende manieren waarop geestelijke ondervoeding kan ontstaan, zonder dat je dit doorhebt.

Het zit als een blinde vlek in je functioneren, en overeten is het symptoom. Als je wilt stoppen met overeten, kan er in deze les iets belangrijks op zijn plaats vallen.

Een uitnodiging naar Hamburg

Ik heb een paar fantastische dagen doorgebracht met mijn vriendin Julia in Hamburg. Julia woont in Berlijn, ik woon in Amsterdam. We ontmoetten elkaar ooit in Amerika, jaren geleden, en we hebben altijd contact gehouden. Samen bouwden we een geweldige vriendschap op.

Ze zei tegen mij: je moet een keer met me mee naar een hotel in Hamburg. Ik heb daar een hotel ontdekt, zei ze, je weet niet wat je overkomt. Ik was bijna niet gegaan, ondanks haar uitnodiging. Maar ik ben zo blij dat ik daar toch tijd voor heb vrijgemaakt. Ga erheen als je een keer in Hamburg bent — ook als je daar niet gaat logeren.

Het hotel: Vier Jahreszeiten

Het hotel ligt in het hart van de stad, aan het prachtige stadsmeer. Er ligt een groot stadsmeer midden in de stad, waar je omheen kunt wandelen. Dat hebben we ook een aantal keer gedaan. Het hotel heet Vier Jahreszeiten — vier jaargetijden. Ga naar binnen, ook als je daar niet logeert, en loop door de lobby heen naar de toiletten.

Alleen die toiletten zijn al een belevenis, alsof je in een filmscène stapt. Er is daar een groot boudoir met kaptafels en kristallen, en je kijkt je ogen uit. En dat is dan nog maar het begin. De lobby is schitterend, de restaurants zijn prachtig, en je waant je in een andere tijd. Hotel Vier Jahreszeiten is een combinatie van Downton Abbey en Bridgerton, als je die series kent.

Twee eeuwen terug in tijd

Er valt overal iets te zien. Je kijkt je ogen uit. En je waant je terug in de tijd — zo’n twee eeuwen geleden, eind achttiende eeuw. Het is echt een happening. En als je denkt: eind achttiende eeuw, dat klinkt al snel oubollig of stoffig — dat is het niet. Alles heeft net een knipoog.

Diezelfde knipoog die Bridgerton ook heeft: van kleur, van tierelantijnen die er een klein beetje spielerei aan geven. Allemaal van hoge kwaliteit. Alles blinkt, is gepoetst, fris en mooi en af. Als je houdt van antiek waar echt leven in zit, wat echt schittert en straalt. Trakteer jezelf en ga naar dat hotel.

Het eten is er ook geweldig, en de bediening is echt topnotch. Ik ben daar een paar dagen met haar geweest. We kregen een prachtige regenboog cadeau toen we een avondwandeling maakten om het meer. Dat meer is gebouwd met een stadspark eromheen, waar hele hoge, oude bomen staan.

Een storm boven het meer

Van die bomen die je zelden ziet — zeker in Nederland kom ik ze niet veel tegen. Maar de bomen daar zijn echt gigantisch, adembenemend mooi. Ze liggen aan een prachtig wandelpad, en daarachter liggen weer allemaal oude villa’s. Het is een beetje de goudkust van Hamburg: de elite heeft daar haar grote villa’s. En aan het meer zelf staan een aantal haven-restaurants.

Mensen hebben daar hun zeilboot liggen. We hebben ook een keer een zeilwedstrijd gezien, terwijl er storm op komst was. Er kwam zo’n dik, donkerblauw wolkenpak boven het meer aanwaaien. Het begon in een hele korte tijd heel hard te waaien, en daarna te stortregenen. We schoten een taxi in om terug naar het hotel te gaan. Anders waren we drijfnat thuisgekomen, zonder extra kleding in de kast. Het was namelijk maar een paar nachtjes met weinig bagage.

Wat mij echt voedde

Het was echt een belevenis. Toch, toen ik naar huis ging, realiseerde ik me iets. Wat mij het meest had gevoed tijdens die paar dagen met haar, had niets te maken met het hotel. Het had ook niets te maken met die prachtige stadswandeling om dat meer heen. Dat was allemaal de kers op de taart.

Wat mij zo enorm had gevuld die dagen, zat hem in de geestelijke voeding van ons samenzijn. Julia is een coach, net als ik, en als we bij elkaar zijn, doen we altijd ontdekkingen over en weer. We voeren gesprekken samen die me bij mijn betere weten brengen. Bij waarheden die al in mij lagen, maar waar ik nog niet bij kon.

De magie van coaching

Als je een gesprek voert waarin dat zich aan jezelf onthult, kun je groeien. Je voelt een diepe voldoening, omdat je denken ineens wordt verruimd en verrijkt. In die paar dagen met haar kon ik iets wat ik eerst als een probleem zag ineens heel anders zien. Dat probleem was ook de reden waardoor ik bijna niet was gegaan. Ik herkende het opeens als een prachtige kans, als de perfecte plek om op dat moment te zijn.

Als je echt denkt dat je in een probleem zit, is dat een enorme bevrijding. Een enorme opluchting, waarbij je denkt: hoe heb ik deze draai kunnen maken in zo’n korte tijd? Dat is echt de magie van coaching.

Er was ook nog iets anders wat ik voor mezelf ervoer als een shift, als een verschuiving. Een deel van mij dat eerder nog op slot zat, raakte bevrijd. Ik voelde daar ineens ook weer een enorme opluchting in: nog meer kunnen zijn wie ik bedoeld ben te zijn.

Het klinkt wat abstract als ik het zo zeg. Maar als je ooit een aha-erlebnis hebt gehad, zoals Oprah die omschrijft, en dat gebeurt een paar keer in korte tijd. Dan voel je je enorm verrijkt, gevuld en voldaan.

Steeds een nieuwe versie van jezelf

Ik herken namelijk dat je in je leven meerdere keren een volgende versie van jezelf wordt. Dat herken jij misschien ook. Bob en ik maken wel eens grapjes over en weer. Hij zou nu echt niet meer getrouwd willen zijn met het meisje dat hij ontmoette toen we elkaar leerden kennen. Die versie van mij zou hij nu niet meer trekken.

Andersom heb ik hetzelfde met hem, en ik kan daar heel erg om lachen. Dat zit hem niet alleen in het leeftijdsverschil. Het zit vooral in hoe we toen dachten, hoe we ons toen gedroegen. En in waarin we toen geloofden, wat we toen nodig hadden van elkaar. Daar is in de afgelopen dertig jaar zoveel verandering in gekomen.

De evolutie in de relatie met jezelf

Hoe we toen waren, zou nu niet meer houdbaar zijn. En in de relatie met jezelf gebeurt hetzelfde. Ik zie heel duidelijk dat er in de relatie met mezelf meerdere versies van mij voorbijkomen. Er zit een evolutie in de relatie met mezelf. En de coaching die ik met Julia beleefde die afgelopen paar dagen, hielp mij weer verder in mijn evolutie.

Voor haar gold hetzelfde, en dat maakte die dagen echt zo ontzettend boeiend, leuk en verrassend. En daarbovenop dan dat geweldige hotel, dat stadspark met dat meer, die regenboog, die storm, het verrukkelijke eten. Dat deed mij hierover nadenken. Hoe kan het dat zo’n hotel, met werkelijk alles erop en eraan, hier toch bij in het niet valt? Denk aan de muurschilderingen, de fresco’s — alles prachtig en top notch.

Het idee van geestelijke voeding

En daarom dacht ik aan het idee van geestelijke voeding. Soms kun je geestelijk ondervoed zijn, zonder dat je dit doorhebt. Veel mensen in mijn programma herkennen een geestelijke ondervoeding, doordat ze in het programma zo goed gevoed worden. Er gaat elke week opnieuw iets open in hun denken en in de connectie met hun voelen.

De informatie van hun voelen wordt gecombineerd met wat de methodiek hun aanreikt in hun denken. Dat helpt en stimuleert hen in de evolutie waarvan ze voelen dat ze die willen doormaken. Overeten wijst voor je aan dat die huidige versie van jezelf niet meer past, niet meer klopt. Ik zie overeten ook als een symptoom van repressie.

Je zit in een te krappe jas die jij niet meer bent. Heb je last van overeten, maar kun je daar niet helemaal de vinger op leggen? Voel je misschien een leegte, een somberheid, een rusteloosheid waar je de vinger niet op kunt leggen? Dan kan dat mogelijk hiermee te maken hebben.

Dan is het heel goed mogelijk dat je last hebt van geestelijke ondervoeding. Er is te weinig gerichte aandacht voor jouw denken. En wanneer kom je dat tegen? Ik wilde een aantal voorbeelden voor je verzamelen die daarmee kunnen samenhangen.

Voorbeeld 1: leven bij de waan van de dag

Het eerste voorbeeld is leven bij de waan van de dag. Dat gebeurt als je een leven hebt dat voortdurend je aandacht vraagt: het volgende ding dient zich continu aan. Dat kan in je werk zijn — steeds opnieuw die volgende hulpvraag. Het is werk dat altijd meer is dan je op een dag kunt afkrijgen.

Misschien werk je ook in een cultuur die je overvraagt. Zo’n cultuur zegt: we hebben nu eenmaal te weinig handen aan het bed, we zijn onderbezet. Of: the show must go on, als je in de entertainment werkt. Er zijn allerlei werkculturen die om veel vragen en om grote loyaliteit. Daarin zegt iedereen eigenlijk tegen meer ja dan eigenlijk past.

Dat kun je ook in je privéleven tegenkomen. Als je erg wordt geleefd door de waan van de dag, en niet weet hoe je die waan voor jezelf beperkt. Dan vliegen de dagen en weken om. En daarin kun je heel gemakkelijk en snel geestelijk ondervoed raken.

Te moe om na te denken

Want buiten wat die waan van de dag van je vraagt, ben je te moe. Je bent te moe om nog echt aan je denken toe te komen. De prefrontale cortex is dan uitgeblust. Je wilt alleen nog maar uitstaan.

En dan zie je bijvoorbeeld het volgende. Buiten je werk om, in die uitgeblustheid, kun je alleen nog maar bedenken dat je wilt eten. En misschien wil je wat afleiding van jezelf. Van licht entertainment waar je niet over na hoeft te denken. Je netflixt wat, je scrolt wat op je telefoon. Dat komt omdat je te moe bent om te bedenken wat je eigenlijk liever zou willen doen.

Dit patroon — je laten leven door de waan van de dag — kan geestelijke ondervoeding als gevolg hebben.

Voorbeeld 2: een taakgerichte relatie met jezelf

Een andere vorm van geestelijke ondervoeding kan ontstaan als je een vrij taakgerichte relatie met jezelf hebt. Dat is een relatie waarin je niet is voorgeleefd. En waarin je niet bent gestimuleerd om je gevoelsleven te gebruiken als een bron van waardevolle informatie. Gevoelens zijn dan eigenlijk alleen maar obstakels.

Het is fijn als je blij bent, en het is een obstakel als je onvrede of frustratie voelt. Maar die frustratie of onvrede probeer je altijd op te lossen met praktische handelingen. Wat je daarin mist, is de betekenis die gevoelens voor je hebben. En die betekenis vraagt om contact met je denken.

Daar, in de vraagstelling langs je denken, krijgen je gevoelens meer betekenis voor je dan alleen maar prettig of onprettig. Ik zie de mensen die ik begeleid in mijn programma hier een prachtige ontwikkeling in doormaken. Ik wilde je iets voorlezen wat ik daar een heel mooi voorbeeld van vind. En waarvan jij misschien denkt: oh, wacht even, dat ben ik ook.

Een anonieme quote uit mijn programma

Dit zijn een paar zinnen die ik anoniem aan je voorlees. ‘Waar ik eerst heel vaak dacht: heb ik eigenlijk wel gevoeld hoe het was vandaag? Ik zat vaak compleet in mijn hoofd. Nu merk ik een verandering, en daar ben ik zo blij mee. Al het oefenen, schrijven, mijn brein anders instellen — het duurt een tijdje, maar het werkt.’

‘Het lijkt alsof ik meer samenval met mezelf. Ik weet niet of je dan snapt wat ik bedoel. Maar ik ben heel lang een los hoofd op mijn lichaam geweest, niet in connectie. En die verandering is zo fijn.’

Als ik dit lees, weet ik dat iemand bezig is om overeten op te ruimen. Want door deze ontwikkeling die zij nu beschrijft — dat samenvallen met haarzelf — gebeurt er iets. Haar denken en haar gevoelsleven komen bij elkaar. Op een manier die haar evolutie mogelijk maakt.

Overeten als symptoom van repressie

Die te krappe jas waarvan ik zei dat je erin leeft: dat is de repressie. Overeten is een symptoom van repressie. Je zit gevangen in een rol van jezelf die eigenlijk niet meer bij je past. Iets in jou wil die rol ontgroeien.

Maar om die rol te kunnen ontgroeien, heb je belangstelling nodig voor jezelf, aandacht voor jezelf. Als je alleen gewend bent om taakgericht tegen jezelf te praten, kom je daar niet aan toe. Simpel gezegd: je somt alleen op wat er nog moet gebeuren.

En dan voel je een soort geestelijke armoede in de relatie met jezelf. Zonder dat je daar de vinger op kunt leggen. Dat gebeurt als het gesprek alleen maar gaat over wat er nog moet gebeuren.

De tuinkussens

De tuinkussens. De tuinkussens moeten naar binnen, want het gaat dadelijk regenen. Als dat het niveau is van de relatie met jezelf. Dan is dat een goed voorbeeld van een taakgerichte conversatie met jezelf. Ik schiet er trouwens zelf bij in de lach, omdat dit voorbeeld zo spontaan in me opkomt.

Het zijn alleen maar jouw to-do’s waar je tegen jezelf over praat. En als het daarbij blijft, leef je in geestelijke ondervoeding. Daar kun je misschien de vinger niet op leggen, omdat het precies is wat je van huis meekreeg. Maar dat overeten wat je doet, verwijst hiernaar: er ontbreekt iets in de diepgang van de relatie met jezelf.

De waan van de dag en taakgericht met jezelf omgaan zijn twee verschillende dingen. Ze kunnen in elkaars verlengde liggen, maar dat hoeft niet altijd. Je kunt ook zeggen: ik ben iemand met echt alle tijd voor mezelf. Ik heb geen kleine kinderen, geen enorme carrière of baan waarin ik continu word overvraagd en overprikkeld.

Ik heb echt genoeg ruimte voor mezelf, en toch ontbreekt er iets. Toch mis ik iets. Ergens klopt het niet. Dan kun je in die taakgerichte relatie met jezelf misschien herkennen dat daar wat geestelijke ondervoeding in zit.

Voorbeeld 3: licht entertainment zonder opvolging

Een derde voorbeeld noemde ik net al. Dat gaat over wanneer je alleen wat licht entertainment tot je neemt, in de uren dat je niet werkt. Je scrolt wat op je telefoon, ziet wat reels, misschien wat YouTube-filmpjes. Daar zit mogelijk wel wat persoonlijke ontwikkeling in verpakt, maar zonder dat het opvolging krijgt.

Dan ben je hier weliswaar iets aan het bestuderen. Dat kan jouw persoonlijke ontwikkeling stimuleren, en je wat ideeën aanreiken. Maar zonder opvolging blijf je aan de oppervlakte daarvan. Dan lijkt wat je bestudeert behulpzaam. Het is informatief, er gaat je hier en daar een lichtje op, dus je voelt een zekere mate van voldoening.

Maar die voldoening die je voelt, is niet de voldoening van transformatie. Het is de voldoening van iets nieuws in je opnemen. En dat is een heel cruciaal verschil.

Voldoening versus transformatie

Iets nieuws in je opnemen geeft een zekere mate van voldoening. Er is een onthulling in je geest, waarbij je denkt: ah, interessant, zo had ik dat nog niet bekeken. Maar wat nodig is voor groei, voor verandering, is transformatie. Is uit je oude gedrag komen, daar waar die jas jou knelt.

Die jas van repressie die eigenlijk niet meer bij je past. Die versie van jou die jij niet meer bent. Om die versie los te kunnen laten, is meer nodig dan alleen een idee. Een idee dat je maar een beetje de richting aanwijst die je op wilt.

Groeien gaat langs groeipijn. Als er geen pijn is, is dat een indicatie dat je niet groeit. Dus de aha alleen is nog niet genoeg om te veranderen.

Je kompas: zit er groeipijn in?

Dit kun je meenemen voor jezelf als kompas. Ben ik geboeid? Krijg ik nieuwe ideeën, maar zit er geen groeipijn in? Dan ben ik waarschijnlijk ook niet aan het groeien. Ook hier kun je geestelijk wat ondervoed blijven, omdat je aan de oppervlakte blijft van je eigen denken.

Dit zijn zo wat voorbeelden die ik je wilde laten zien. En dit kun je merken als je op dit niveau blijft hangen. Denk aan de waan van de dag, of taakgericht tegen jezelf praten. Of misschien wel nieuwe ideeën bestuderen die over persoonlijke ontwikkeling gaan, maar zonder groeipijn.

Dan zul je merken dat je in je denken blijft hangen op het niveau van piekeren, van ergens over rumineren. Het komt steeds in een lusje weer bij je terug. Je analyseert wel hoe iets mogelijk in elkaar steekt, maar het krijgt geen opvolging op het diepere niveau.

Dat wat jou op je plek houdt, in de dingen die je blijft doen zoals je ze nu doet. Dan kun je wel analyseren waarom je doet wat je doet. Maar je komt niet toe aan dat diepere denkwerk. Dat is nodig om van inzicht naar verandering te komen.

Herken je dit?

Gaat er nu een lichtje bij je op? Denk je: het klinkt wat abstract wat je zegt? Maar voel je toch dat iets in je zegt: oh ja, dat is waar, ik herken dit wel? Hier ben ik vaak te moe voor, hier kom ik niet echt aan toe. Dit staat zo’n beetje als laatste op de lijst — en al het andere is vrijwel nooit helemaal gedaan.

Dan kun je herkennen dat je in een geestelijke ondervoeding leeft. Die maakt zich kenbaar via een leegte, een somberheid, een onrust — en overeten. En weet dan: als je overeten wilt opruimen, lossen we dit in mijn programma voor je op.

Structurele voeding als onderdeel van je zelfzorg

Dit stuk — jouw geestelijke voeding — wordt een onderdeel van de relatie met jezelf. Dat is een van de geschenken van het programma die je bijblijven. Je zegt dan: ik kwam omdat ik wilde stoppen met overeten. Ik kwam ook omdat ik gewicht wilde verliezen dat niet meer terugkomt.

En wat ik erbij kreeg, had ik niet voorzien. De relatie met mezelf kreeg meer diepgang, en meer structurele voeding. Structurele voeding is iets anders. Het is anders dan die ene keer dat je een goed gesprek hebt in de sauna met je beste vriendin.

Het is ook iets anders dan dat ene retreat waar je één keer naartoe bent geweest. Daarna liep je een volle week op wolkjes, omdat het zo fantastisch was en je daar geestelijk enorm werd gevoed. Maar als je dan terugstapt in een systeem van structurele ondervoeding, vervliegt dit. En raak je het weer kwijt.

In Etenslessen zorgen we dat dit een onderdeel wordt van jouw zelfzorg. Die structurele geestelijke voeding wordt een onderdeel van je zelfzorg. Dat is een van de redenen waarom je gewicht verliest dat niet meer terugkomt. Het is ook een van de redenen waarom je overeten ontgroeit en uit je systeem krijgt.

Tot slot

Die boodschap wilde ik je geven. Want het kan een van de blinde vlekken zijn in het overeten dat je doet. Je herkent niet direct emotie-eten. Er is iets waar je de vinger niet op kunt leggen. Misschien zeg je na het beluisteren van deze les: ja, ik vermoed dat. Dit zou hier inderdaad wel eens over kunnen gaan.

Als je daar meer mee wilt, meld je aan voor mijn wachtlijst. Ga naar Etenslessen.com, en dan ben je van harte welkom in mijn programma. Dan zorgen we dat dit inderdaad geïntegreerd raakt in de relatie met jezelf — wat een fantastisch gevoel is.

En dan zorgen we dat jouw problemen, je verlangens en je vraagstukken altijd herleid worden. Ze worden herleid naar een gerichte tijd voor jou. Daarin weet je precies hoe je jezelf daarmee kunt helpen. Op een dieper niveau, wat jou daadwerkelijk voedt en jouw persoonlijke evolutie stimuleert.

Zodat je uit repressie kunt komen, en steeds meer kunt worden wie je bedoeld bent om te zijn. Ik ben er volgende week weer, en ik wens je een hele mooie dag.