Afl. 313 Overeten en emotioneel onvolwassen ouders

Als je opgroeit tussen ouders die emotioneel onvolwassen zijn, ervaar je een leegte waarvan je de oorzaak niet kan aanwijzen. Overeten is een van de manieren waarmee je die leegte probeert te vullen. Tegelijkertijd projecteer je op dun zijn de gevoelens waar je naar verlangt, zoals zelfvertrouwen en geluk. Dit brengt je in een lastige positie: je wil graag gewicht verliezen, maar je bent afhankelijk van overeten om je staande te houden.

In deze aflevering schijn ik het licht op de relatie met emotioneel onvolwassen ouders vanuit mijn persoonlijke ervaring. Ik bespreek de oorzaak van overeten in die relatie en deel vier ankers voor zelfzorg die een stevige basis geven, terwijl je naar een gezonde weg zoekt in de omgang met je ouders.

---

Wat je ontdekt:

• De kenmerken van emotionele onvolwassenheid
• Het verband tussen OVERETEN, VERLANGEN naar dun zijn en het gebrek aan emotionele zorg
• Vier ankers voor zelfzorg buiten de omgang met je ouders
• Koop jouw exemplaar van het boek Etenslessen

---

Emotioneel Onvolwassen Ouders en het Ontwikkelen van Overeten

Ik wens je een fantastisch 2026 met natuurlijk een prachtige, fonkelnieuwe, geweldige relatie met eten. In deze aflevering schijn ik het licht op emotionele onvolwassenheid van je ouders. Iets wat je mogelijk gaandeweg de aflevering herkent.

Waarom dit onderwerp belangrijk is

Ik vind het een waardevol onderwerp om voor je uit te lichten, omdat we vaak onze familie weer hebben gezien met kerst. Je kan merken dat het misschien voor de kerst heel goed ging met eten en na het zien van je ouders, of bij het zien van je ouders, je ineens terugzakt in een mate van overeten waarvan je denkt: wat gebeurt hier?

Misschien heb je ook verwarrende gevoelens van somberheid, neerslachtigheid, weerstand, frustratie, boosheid, verdriet en schuldgevoelens die je niet helemaal kan plaatsen. Wie weet gaat deze aflevering je helpen om daar wat in te gaan herkennen en te kunnen duiden.

Het werk van Lindsay Gibson

Ik vind het werk van Lindsay Gibson echt een enorme bijdrage aan het bewustzijn, een belangrijke bijdrage aan het bewustzijn van de relatie met onze ouders en het kunnen herkennen en gaan zien van emotionele onvolwassenheid in hun persoonlijkheid. Alles wat ik met je deel in deze aflevering komt van haar. Het is allemaal haar kennis en ik kan haar boek niet warm genoeg aanbevelen.

Als je na het luisteren naar deze aflevering denkt: oh wacht even, dit is inderdaad mijn vader of mijn moeder en ik wil daar meer over weten. Haar boek heet in het Nederlands Ongezien Opgegroeid en in het Engels Adult Children of Emotionally Immature Parents.

Mijn vader leeft niet meer, maar mijn moeder nog wel. Allebei mijn ouders waren emotioneel onvolwassen. Dat heeft absoluut een rol gespeeld in het ontwikkelen van overeten. Ik ga je in deze aflevering iets vertellen over de rol die overeten daarin begon te spelen. Ook mijn fixatie op af willen vallen en dun zijn.

Navigeren in de relatie nu

Ik vertel hoe ik nu, nu mijn moeder op hoge leeftijd is en recent haar heup heeft gebroken en ook nog bijna volledig blind is, hoe ik navigeer op mijn relatie met haar. Nu zij ook veel zorg nodig heeft, zowel praktische zorg, maar ook in haar emotionele behoeften, doet ze een flink appel op mijn relatie met haar. Ik ga je vertellen hoe ik daarmee omga, hoe ik daar mijn weg in vind.

De definitie van emotionele onvolwassenheid

Laten we beginnen met de definitie van emotionele onvolwassenheid. Dit is wat Lindsey Gibson daarover zegt. Als kind maak je verschillende ontwikkelingen door. Je maakt bijvoorbeeld een sociale ontwikkeling door, je maakt een intellectuele ontwikkeling door en je maakt ook een emotionele ontwikkeling door.

Over die emotionele ontwikkeling vertelt ze dat je als klein kind eerst heel egocentrisch bent. Je kan je emoties niet beheersen en je impulsen niet beheersen. Maar gaandeweg word je zelfbewust en ontwikkel je een zekere mate van controle en zelfbeheersing. Je leert relaties bouwen met andere mensen.

Je kan je energie zo gaan richten dat je je eigen leven steeds beter en beter voor jezelf maakt. Als je daarin wordt geremd, als die ontwikkeling wordt geremd en niet zijn volledige groei kan doormaken, dan stopt die ergens en zie je bij iemand die emotioneel onvolwassen is, dat er een continuüm zit in de mate van volwassenheid die ze aan de dag kunnen leggen.

Het continuüm van emotionele volwassenheid

Lindsay zegt die emotionele onvolwassenheid ziet eruit als een continuüm, een beweging tussen twee uitersten. In het ene uiterste zie je een hoge mate van emotionele onvolwassenheid en op het andere uiterste een voldoende mate van volwassenheid.

Iemand die emotioneel onvolwassen is, maar helemaal voorzien in zijn of haar behoeften, dus alles gaat helemaal zoals ze zelf willen en ze voelen zich heel erg lekker, ze zijn voorzien in al hun behoeften. In dat geval kunnen ze tijdelijk een mate van emotionele volwassenheid laten zien die een beetje gestretched is en daardoor de schijn wekt dat ze emotioneel volwassen zijn.

Dat denken ze zelf ook. Alleen zodra ze onder stress komen, de dingen niet meer gaan zoals ze willen, of er een beroep wordt gedaan op emotionele intimiteit, dan gaan ze in regressie en zakken ze terug naar die hogere mate van emotionele onvolwassenheid.

Kenmerken van emotionele onvolwassenheid

Hoe kun je nu zien dat iemand emotioneel onvolwassen is? Er zijn een aantal kenmerken. In de eerste plaats is er sprake van egocentrisme. Iemand die emotioneel onvolwassen is, is volledig gericht op zichzelf en ze betrekken alles wat er om ze heen gebeurt in interactie met andere mensen volledig op zichzelf.

Ik zal je daar een voorbeeld van geven. Toen mijn zoontje, die is nu 26, maar toen hij een jaar of vijf was, gaf ik een keer een kinderpartijtje voor hem. Mijn schoonfamilie was op bezoek, er waren wat vrienden op bezoek, er waren natuurlijk kindertjes die kwamen spelen en mijn zoontje was helemaal opgewonden en blij, ging helemaal op in zijn partijtje.

Een voorbeeld van egocentrisme

Hij had geloof ik ook een drumstel gekregen en mijn moeder kwam op bezoek en had een cadeautje voor hem. Hij pakte dat cadeautje uit, maar hij was zo opgewonden en afgeleid dat dat cadeautje ook direct zijn aandacht weer verloor en hij ging direct door met spelen.

Mijn moeder betrok dat volledig op zichzelf, voelde zich compleet afgewezen als oma, niet gezien, genegeerd. Ze voelde dat haar cadeautje werd genegeerd. Dat kwam zo hard bij haar binnen dat ze haar jas niet uit wilde doen, maar in de gang van mijn huis, achter de voordeur, op de grond ging zitten.

Ik probeerde haar nog uit te leggen dat mijn zoontje natuurlijk lekker aan het spelen was en afgeleid, maar ze was te diep geraakt om uit dat gevoel te kunnen klimmen. Ik heb haar uiteindelijk een stukje taart op de gang gegeven, daarna nog een keer gevraagd of ze niet bij het bezoek binnen wilde komen zitten, maar dat wilde ze niet. Na een tijdje is ze weggegaan.

De realiteit vanuit het eigen perspectief

Dit is een voorbeeld van de werkelijkheid alleen maar kunnen ervaren vanuit jezelf, interpreteren vanuit jezelf en wat er gebeurt, gebeurtenissen, compleet en alleen op jezelf kunnen betrekken. Dit egocentrisme hangt samen met een gebrek aan empathie.

Als mijn moeder zich in de beleving van mijn zoontje had kunnen verplaatsen, of in de beleving van mij, dan had ze daarover kunnen communiceren. Maar iemand die emotioneel onvolwassen is, kan dat niet en doet dat niet. Ze kunnen zich niet goed in een ander verplaatsen, kunnen zich moeilijk voorstellen dat andere mensen hun eigen subjectieve waarneming en beleving hebben, en ze zien anderen alleen vanuit hun eigen beleving.

Geen reparatie in de communicatie

Ze kunnen niet invoelen hoe een ander ook hun gedrag ervaart, dus de impact die hun gedrag heeft. Daar zijn ze zich niet van bewust en daardoor vindt er ook geen reparatie plaats. In de dagelijkse communicatie, als je met elkaar samenleeft, als mensen met elkaar communiceren, gaan er natuurlijk wel eens dingetjes mis en er wordt iets gezegd wat je niet hebt bedoeld of onbedoeld kwets je elkaar. Daar praat je dan over.

Die reparatie, die communicatie, die vindt niet plaats. Het maken van excuses vinden ze ongelooflijk moeilijk. Dit hangt ook weer samen, dat gebrek aan empathie, met een gebrek aan zelfreflectie. In je emotionele ontwikkeling kom je op een gegeven moment op een punt dat je op je eigen gedrag kan reflecteren. Je stelt jezelf vragen.

Als je een probleem tegenkomt in de interactie met andere mensen, dan vraag je je af: goh, had ik iets beter niet kunnen zeggen? Heb ik misschien iets verkeerd gezegd? Wat is mijn aandeel in het conflict of het issue wat ik hier nu tegenkom? Emotioneel onvolwassen mensen zien zichzelf niet als een onderdeel van het probleem, omdat ze in het contact aan de oppervlakte blijven.

De relatie met de realiteit

Dat brengt me bij hun relatie met de realiteit. Iemand die emotioneel onvolwassen is, ervaart, interpreteert de realiteit puur op basis van hoe ze zich voelen. Dus op het moment dat mijn moeder afwijzing voelt, gelooft ze dat ze ook daadwerkelijk afgewezen is.

Het perspectief vanuit mijn zoontje, of vanuit mij, kan ze er niet bij pakken om te reflecteren op de gebeurtenis. Er werd niet naar mijn cadeautje gekeken. Ik kreeg geen omhelzing, geen knuffel. En ik werd afgewezen. Ik als oma ben niet belangrijk. Ik doe er blijkbaar niet toe.

Die realiteit zoals ze die ervaren, en dit is iets wat je in de relatie met hun als heel verwarrend kan ervaren, die kan achteraf veranderen in hun beleving. Dus ze kunnen gebeurtenissen, voorvallen ontkennen, bagatelliseren, verdraaien. Om het voor zichzelf meer hanteerbaar te maken en geen gezichtsverlies te leiden.

Het Tefal-effect in gesprekken

Dat kan maken dat het soms voelt alsof je probeert iets te bespreken waar alleen als Tefal op gereageerd wordt. Je komt er niet doorheen. Het is niet zo bedoeld, het is niet zo gezegd, je overdrijft, je doet zo moeilijk, je moet me niet zo serieus nemen.

Aan alle kanten wordt er ontweken om eigenaarschap te nemen over hun eigen aandeel in een gebeurtenis. Wanneer gebeurt dit nou? Er zijn twee momenten waarop emotioneel onvolwassen mensen in regressie gaan en dit gedrag laten zien. Dat is als ze gestrest raken en ze hebben een lage tolerantie voor stress, ze raken snel gestrest en zodra je probeert emotionele intimiteit met ze te beleven.

Wat is emotionele intimiteit

Emotionele intimiteit is zoiets als het delen van je gedachten en je gevoelens, je open daarin opstellen omdat je je wil laten kennen door de ander en de ander ontvangt dat, reflecteert erop, stelt er nog een andere vraag over. Je gaat erover met elkaar in gesprek. De ander stelt zich ook open en deelt ook iets van de gevoelens en gedachten om daarin samen te verkennen en samen gekend te worden.

Dit is iets wat emotioneel onvolwassen mensen niet kunnen. Ze blijven daarbij uit de buurt en verdragen geen emotionele intimiteit omdat hun eigen kern ontbreekt. Het lastige met emotioneel onvolwassen mensen is dat ze, als ze heel gereguleerd zijn en alles krijgen wat ze willen, alles helemaal gaat zoals ze willen en ze zich heel erg lekker voelen, dan kunnen ze, zoals ik eerder zei, soms de suggestie wekken van emotionele betrokkenheid en volwassenheid en toegankelijkheid, maar die kunnen ze niet vasthouden.

Vijandigheid bij toenadering

Dus in de interactie, zodra er iets uitgewerkt moet worden of benaderd wordt wat kwetsbaar is, om zelfreflectie vraagt, dan geven ze niet thuis. Dan vindt er bijna een vijandige reactie plaats. Je kan het vijandig noemen, zegt Lindsay. Er vindt een vijandige reactie plaats zodra je dat probeert, zodra je probeert die toenadering te creëren.

Dus zodra ze gestrest raken, of je probeert emotioneel intiem met ze te worden, dan vlamt dat egocentrisme op, het gebrek aan empathie, het gebrek aan zelfreflectie. De realiteit wordt alleen vanuit hunzelf geïnterpreteerd, maar net hoe het op dat moment voelt. Gebeurtenissen worden ontkend of gebagatelliseerd of verdraaid. Je komt er niet doorheen.

Wat emotioneel onvolwassen ouders nodig hebben

In de relatie met iemand die emotioneel onvolwassen is willen ze eigenlijk twee dingen. Ze hebben twee dingen van je nodig. Dat is dat je ze emotioneel zoveel mogelijk stabiel houdt. Daar willen ze hulp bij. Ze willen ook je hulp bij het oppoetsen van hun zelfbeeld.

Ze hebben heel veel bevestiging nodig en die bevestiging die beklijft niet. Dus dat is een continue behoefte aan meer, aan meer, aan meer. Het reguleren van hun emoties is ook een continue behoefte die niet door hunzelf gedragen kan worden. Dit alles is voor jou als kind niet aanwijsbaar. Je kan het niet herkennen.

Fysieke versus emotionele zorg

Een ander aspect van emotionele onvolwassenheid is dat liefde en betrokkenheid wel herkend wordt, maar vooral op het fysieke vlak en niet het emotionele vlak. Nu lees ik een stukje voor uit Lindsey’s boek.

In fysieke en materiële zin kunnen emotioneel onvolwassen ouders uitstekend voor hun kinderen zorgen. Wat betreft eten, onderdak en opleiding regelen deze ouders alles wat nodig is. Als we het hebben over fysieke en tastbare zaken of activiteiten zorgen veel van deze ouders ervoor dat hun kinderen het beste krijgen van wat zij zich kunnen veroorloven.

Maar wat gevoelszaken betreft zien ze niet wat hun kinderen nodig hebben. Een goede verzorging op het niet-emotionele vlak kan voor verwarring zorgen bij mensen die opgroeien in emotionele eenzaamheid. Ze hebben overweldigend fysiek bewijs dat hun ouders van hun houden en zich voor hun opofferen, maar ze ervaren een pijnlijk gebrek aan emotionele veiligheid en nabijheid van hun ouders.

Het herkennen van emotionele verwaarlozing

Dit kan je mogelijk helpen om te zien: ah, wacht even, ik heb altijd geweten dat mijn ouders van me hielden. Ik had een dak boven mijn hoofd, als ik ziek was werd ik verzorgd, als ik jarig was werd ik verwend. En toch en toch ontbrak er iets.

In mijn eigen vorming, in de relatie met mijn ouders, had ik ook niet in de gaten dat er geen emotionele zorg voor mij was, want als je opgroeit zonder de kleur blauw, weet je niet dat de kleur blauw bestaat en je weet niet dat je de kleur blauw mist.

Als het om emotionele zorg gaat, is dat natuurlijk iets anders dan de kleur blauw. Het is een cruciaal aspect van de zorg die je nodig hebt als kind. Emotionele binding, connectie, zorg voor je gevoelens en wederkerigheid daarin. Mijn ouders konden hun eigen gevoelens niet reguleren en wat ik deed als kind, en dat is misschien iets wat je herkent, is onbewust oppikken wat ik ervoor moest doen om hun gevoelens zoveel mogelijk te reguleren, ze zoveel mogelijk te kalmeren, te zorgen dat ze in balans bleven.

Aandacht vasthouden

Maar ook wat ik moest doen om enige mate van connectie met ze te voelen, om hun aandacht vast te kunnen houden. Want dat egocentrisme maakt dat ze erg met zichzelf bezig zijn en niet met jou. Maar als je iets doet wat hun aandacht vasthoudt, dan is die connectie er even.

Ik leerde als kind dat als ik een liedje zong of een dansje voordeed, een leuke anekdote vertelde of een grappige anekdote vertelde, ik hun aandacht tijdelijk kon vasthouden. Ik kon ook hun aandacht krijgen als ik mooie cijfers haalde en kennis demonstreerde, iets vertelde over wat ik had geleerd. Mijn ouders waren leergierig, dus dat vonden ze dan boeiend en leuk. Dan wilden ze daar alles over weten. Dus dan kon ik hun aandacht vasthouden.

Ze vonden het ook fantastisch als ik een atletische prestatie leverde. Ze hielden zelf enorm veel van sport. Dus sport was ook iets waarin we contact met elkaar konden hebben. Ze vonden dun zijn heel belangrijk, mooi zijn heel belangrijk. Dus dat waren allemaal positieve aspecten van mijn relatie met hen waarin ik dan contact kon ervaren.

Het reguleren van emoties

Ik zette dat gedrag ook in om ze te reguleren. Dus ik wist precies wanneer ik er een grappig verhaal in moest gooien om een brandje te blussen of om een stress die in ze opkwam die ze niet goed konden hanteren om te voorkomen dat dat escaleerde en tot een conflict kwam.

Hierdoor leerde ik me niet verbinden met mezelf, maar mij volledig afstemmen op het reguleren van hun emoties. Zodra mijn moeder de deur uitging, wist ik dat ze op zoek zou gaan naar haar sleutels en die was ze bijna altijd kwijt. Als ze haar sleutels kwijtraakte, dan was ze in een hele korte tijd heel gestrest en dat kon enorm uit de hand lopen. Dus dan ging ik direct haar sleutels zoeken.

Als ze iets niet kon lezen, ging ik haar bril meteen zoeken. Ik anticipeerde voortdurend op wat ze nodig had om deregulatie van haar gevoelens voor te zijn, gestrest raken voor te zijn, dan wel direct te dempen. Daardoor werd ik een heel helpend kind, een aangepast kind.

Een aangepast kind

Ik was voortdurend op mijn omgeving gericht. En ik was stil als ik voelde nu moet ik gewoon even stil zijn. Ik schoot bij en ging helpen als ik voelde nu moet ik gaan helpen. Kortom, ik anticipeerde op stress en ik bemiddelde bij ruzies. Ik stelde gerust en ik luisterde heel veel naar emotionele ontlading, emotionele ontlading van zorgen, frustraties, gevoelens van moedeloosheid en woede.

Het absorberen van de emotionele lading van mijn ouders was een noodzaak om het escaleren van situaties in huis te voorkomen, dan wel te zorgen dat ik enige controle kon uitoefenen over de sfeer in huis. Als je deze taak op je neemt: kunstjes, dansjes, mooie verhalen vertellen, grappige verhalen vertellen, dan wel bijschieten, helpen, sussen en luisteren naar problemen die helemaal niet voor een kind zijn bedoeld, dan raak je natuurlijk vermoeid en uitgeput in je eigen emotionele ontwikkeling.

Het gezonde egocentrisme missen

Het gezonde egocentrisme wat een kind nodig heeft om te ontdekken: wie ben ik, wat wil ik, wat vind ik fijn, wat vind ik niet fijn, wat heb ik nodig om te zorgen dat ik me goed voel, wat zijn mijn voorkeuren? Daar kwam ik allemaal niet aan toe. Dus er kwam een punt waarop ik een leegte begon te voelen in mezelf. Een grote leegte die ik niet kon plaatsen.

Want ik was een kind dat alles had wat haar hartje begeerde. Wat zat in die praktische zorg, die fysieke zorg. Ik mocht op elk sportclubje wat ik maar wilde. Als ik moeite had met rekenen ging ik op bijles. Ik zat op muziekles. Ik was een, zoals ze dat noemde, verwend kind.

Dus als je een verwend kind bent, begrijp je niet waarom je je zo leeg voelt en waarom je je ook in een zekere mate emotioneel uitgeput voelt. Je bent je niet bewust van het continu op je omgeving gericht zijn omdat je zelfbewustzijn nodig hebt om dat te herkennen. Het is iets wat je gewoon doet en je weet niet dat je het doet.

Emotionele eenzaamheid

Maar er is wel een leegte, omdat er niet voor jouw gevoelens wordt gezorgd. Er is geen belangstelling voor jouw binnenwereld. Je wordt niet geholpen met omstandigheden die je tegenkomt op school, situaties die je beleeft waar je geen raad mee weet, zoals gepest worden, een moeilijke toets doen en een slecht cijfer halen of wat het ook is, een teleurstelling die je te verwerken hebt. Daar is allemaal geen aandacht voor.

Hierdoor leef je in emotionele eenzaamheid en daarin kan overeten, eten om te vergeten, een hele belangrijke rol gaan spelen en een hele, ik zou bijna willen zeggen reddende rol. Eten om te vergeten, eten om jezelf te belonen, eten om jezelf af te leiden kan echt een reddingsboei zijn in de leegte en neerslachtigheid die je begint te voelen in de uitputting van het continu behulpzaam zijn in het reguleren van de emoties van je ouders.

De fixatie op dun zijn

De combinatie van de nadruk op dun zijn, slank zijn, wat mijn ouders belangrijk vonden, en tegelijkertijd afhankelijk zijn van overeten om mezelf wat op te vangen in de situatie, maakte dat ik een verstoorde relatie met eten kreeg. Aan de ene kant wilde ik niets liever dan afvallen en dun zijn.

Ik projecteerde ook op dun zijn de gevoelens waar ik naar verlangde die ik voor mezelf niet kon creëren want ik had geen relatie met mezelf. Als je geen relatie hebt met jezelf, weet je niet hoe je trots kan zijn op jezelf of zelfvertrouwen ontwikkelt, hoe je je grenzen ontdekt en bewaakt. Er is een grote leegte in jezelf.

Omdat mijn ouders slank zijn zo belangrijk vonden, ook voor zichzelf, dacht ik: als ik nou maar gewicht verlies, dan ga ik dat allemaal voelen. Dan ga ik me zelfverzekerd voelen en gelukkig voelen en lekker voelen in mezelf. Dus ik staarde me compleet blind op het idee dat dun zijn de leegte kon vullen die ik in mij voelde.

De afhankelijkheid van eten

Tegelijkertijd was ik enorm afhankelijk van eten om me staande te houden in de situatie. Dat wist ik niet, omdat ik dat zelfbewustzijn niet had, omdat ik die relatie met mezelf niet had. Als je overeten nodig hebt, maar dat niet weet, in een dieetcultuur die je de boodschap geeft dat afvallen gewoon een kwestie is van wilskracht en discipline, dan ga je bovenop de leegte die je voelt, bovenop het gedrag van overeten wat je van jezelf niet begrijpt, ook nog geloven dat jij te weinig wilskracht en discipline hebt.

Kortom, er is iets mis met jou. Jij schiet tekort. Dit ondermijnt natuurlijk de relatie die je met jezelf hebt, die al zo weinig bodem heeft, stevigheid heeft. Het verlangen naar dun zijn als houvast, als projectie op geluk en zelfvertrouwen in combinatie met er is iets mis met mij, ik heb gewoon te weinig wilskracht, ik kan niet controleren wat ik eet. Dat kan een enorme depressie uiteindelijk veroorzaken.

Depressie en het gevoel van falen

Dat is in mijn geval ook gebeurt, het idee van persoonlijk falen, niet kunnen controleren wat ik eet, niet kunnen stoppen met overeten, zien dat ik in privilege ben opgegroeid terwijl ik me tegelijkertijd zo somber voelde, zo zwaarmoedig, zo uitgeput door de continue emotionele belasting van mijn ouders, die maakte dat ik het leven uiteindelijk helemaal niet meer zag zitten. Ik kreeg geen greep op mezelf. Ik wist niet waarom. Mijn ouders wisten ook niet waarom.

Kind, waarom ben je nou niet blij? Je hebt alles wat je hartje begeert. Je hebt alles. Wees gewoon dankbaar. Dat is natuurlijk ook kenmerkend voor een emotioneel onvolwassen ouder die zich niet kan verbinden met jouw binnenwereld. We doen alles voor jou, waarom ben je nou niet blij? Dat is natuurlijk weer de redenatie vanuit hunzelf. Ik doe alles voor dit kind. Zij heeft veel meer dan ik als kind ooit had.

De teleurstelling van ouders

Iets wat mijn ouders me graag vertelden, dat wij alles kregen wat zij als kind niet hadden gekregen. Wat vanuit hun beleving geredeneerd een teleurstelling voor hun was. Dus jouw depressie, jouw je niet goed voelen, niet staande kunnen houden in je leven, gaat uiteindelijk voor hun alleen maar over hun en hun teleurstelling daarin.

Toen ik mijn moeder op mijn veertiende vertelde dat ik regelmatig aan de dood dacht en mij dus suïcidaal voelde, zei ze: kind je laat me schrikken. Daarmee was de boodschap: hou daar eens mee op, want ik schrik hiervan. Ik had nog de hoop dat er daarna een opvolging zou komen, een vraag: hé vertel eens, hoe komt dat, wat gaat er in je om, wat beleef je dan, hoe ziet dat er dan uit?

Die opvolging kwam niet omdat mijn binnenwereld mogelijk anders te dicht bij die van haar zou komen. Dat is voor haar echt onmogelijk. Dus moest het gewoon weg. Mijn moeders manier om pijnlijke zaken het hoofd te bieden is te doen alsof ze er niet zijn. Ze compleet te negeren en zich te richten op haar hobby’s, op de leuke dingen die ze doet, uit de buurt blijven van de relatie.

Therapie en herstel

Jaren later, in mijn boek Etenslessen beschrijf ik het hoofdstuk wat daarop volgde, maar dat sla ik hier nu over. Jaren later leerde ik in therapie alsnog om te voelen en werd aan mij uitgelegd dat ik in emotionele verwaarlozing was opgegroeid. Ik kreeg begeleiding om te ontdekken welke relatie met mijn ouders mogelijk was en wat de beperking van die relatie was.

Daarbij ging ik door een rouwproces van het loslaten van mijn verwachtingen van hun, de teleurstelling die ik voelde in de emotionele afwijzing. Ik leerde uiteindelijk om te genieten van dat wat mijn ouders wel te bieden hadden. Dat is intensief werk geweest waar ik flink wat ondersteuning nodig had.

Ik moest mijn verlangen naar emotionele intimiteit met mijn ouders inlossen bij de mensen die daar ook echt iets in te bieden hadden. Want elke poging tot toenadering tot ook het aanspreken van mijn ouders op hun verantwoordelijkheid en aandringen op eigenaarschap over de situatie thuis en vroeger, dat was allemaal onbespreekbaar.

Het onvoorstelbare voor jezelf

Dat is iets wat je als jezelf wel een ontwikkeling hebt doorgemaakt waarin je in staat bent tot emotionele intimiteit onvoorstelbaar is voor jezelf. Als jouw eigen kind zou zeggen ik wil niet meer leven op de veertiende, dan doe je geen oog meer dicht. Maak je daar werk van. Voer je gesprekken. Als je niet goed weet hoe, schakel je hulp in. Je geeft het prioriteit.

Je kan je gewoon bijna niet voorstellen dat je eigen ouders dat niet doen. Totdat je echt gaat begrijpen dat deze ouders geen kern hebben van waaruit ze dat kunnen doen. Het zit er gewoon niet in. Het zit er niet in. Het lijkt soms zo.

Mijn moeder vindt het heerlijk als ik met haar praat over communicatie en hoe communicatie in elkaar steekt en wat gepast gedrag is en ongepast gedrag en waarom dat zo is en hoe je dat bespreekbaar maakt. Alle mogelijke gesprekstechnieken vindt ze fantastisch, maar meer alsof ik gewoon een leuk gesprek met haar voer. Bijna alsof ik haar een fijn verhaal voorlees. Ah, nieuwe kennis. Maar niet omdat ze daar daadwerkelijk van kan leren en dat in zichzelf kan verwerken.

Verwarrende intelligentie

Het is heel verwarrend als je moeder ongelooflijk intelligent is in alle andere aspecten van haar leven, behalve op dat emotionele vlak. Ik hoop dat dit je helpt en dat je als je bent opgegroeid in emotionele verwaarlozing een aantal dingen herkent hiervan en dus ook van die verwarring.

Mijn moeder spreekt meerdere talen, is dol op allerlei vormen van kennis. Ze weet ongelooflijk veel over het menselijke lichaam. Ze was heel succesvol in haar werk. Haar patiënten droegen haar op handen. Ze had altijd een volle agenda. En ze kan ontzettend goed koken. Ze beheerst meerdere keukens.

Ze kan zelf kleding maken, naaien, breien. En ze is goed in tuinieren, weet veel over planten en bomen en bloemen. Er is bijna niets waar mijn moeder niet in excelleert als het haar boeit, als ze het interessant vindt.

Zelfredzaamheid en veelzijdigheid

Ze heeft zelfs een keer onze auto gerepareerd, ze heeft een keer een videorecorder gerepareerd en ze was al in de zeventig toen ik een keer bij haar thuis kwam om iets te lenen en ze op een krukje stond in de keuken in een kamerjas

Continue

15:12

. Ik zei: mam, wat ben je aan het doen? Ja, de afzuigkap doet het niet meer. Ik haal hem maar even af. Welke vrouw van in de zeventig repareert haar eigen afzuigkap?

Toen ik later dat wat ik van haar had geleend terug kwam terugbrengen, toen zat ze in de woonkamer op de grond gebogen boven die open afzuigkap en allemaal onderdeeltjes eromheen. Ze was hem weer in elkaar aan het zetten, want dat was haar gelukt. Ze had hem gerepareerd.

Als ik haar dan vraag: mam, je weet hier niks van, hoe heb je dat voor elkaar gekregen? Dan is haar standaard uitdrukking: weet je, ik gebruik gewoon mijn boerenverstand. Ik denk bij mezelf hoe moeilijk kan het zijn?

Wat ik heb leren waarderen

Dit is één van de dingen die ik in de relatie met mijn moeder heel erg heb leren waarderen, want dat is een houding die ze mij heeft meegegeven en die heeft mij heel veel gebracht in mijn leven en brengt me nog steeds heel veel in mijn leven. Het is iets waar ik er altijd enorm om heb bewonderd. Haar leergierigheid, haar nieuwsgierigheid, haar kleurrijkheid, haar veelzijdigheid. Mijn moeder is heel sprankelend.

Je moet alleen niets van haar nodig hebben in emotionele zin, want dat strest haar. Dat geldt zowel voor negatieve dingen, problemen die je ervaart, en gek genoeg vindt ze positieve intimiteit ook lastig. Als ik mijn moeder heel enthousiast vertel over iets wat ik voor mekaar heb gekregen en wat heel betekenisvol voor me is, dan kan ze dat maar in hele beperkte mate ontvangen en na een paar minuten moet het afgebogen worden, moet het stoppen.

Het afbuigen van intimiteit

Dan snijdt ze vaak een onderwerp aan wat somber is, problematisch is, desnoods iets van de wereldproblematiek wat ze op het nieuws heeft gehoord, omdat ze de intimiteit van de delen van de vreugde niet goed kan ontvangen. Ook dat strest haar omdat het te dichtbij komt.

Dus ik leerde in de relatie met haar toen ik aan de rouw voorbij kwam om van haar te houden in dat wat ze wel te bieden heeft. Om me te laten verrassen door haar veelzijdigheid, haar kleurrijkheid, maar ook om hele gezonde grenzen aan te brengen voor mezelf.

Ik leerde dat ik mijn moeder niet moet bellen als ik me kwetsbaar voel en het heel erg moeilijk heb. En ik leerde ook dat ik mijn moeder niet moet bellen als ik net aan het pieken ben in een highlight. Ik leerde dat ik mijn moeder geen deelgenoot kan maken van hele mooie highlights in mijn gezin, omdat mijn moeder haar emoties niet kan reguleren als ze gestrest raakt en dan dingen zegt die kwetsend zijn, die verstoring veroorzaken, die het moment kunnen bederven.

Geen leren van feedback

Wat zo jammer is, als je haar daar feedback op zou geven, kan ze daar ook niet van leren. Het is gordijntje open en gordijntje dicht. Ik weet nog dat ik haar een keer had uitgenodigd voor de musical van groep 8. Dat is een highlight aan het eind van de basisschool.

Ik had mijn moeder gevraagd om te komen zodat ze van haar kleindochter kon genieten die ging zingen op het podium. Toen de zaal openging was er een soort van kudde race van alle ouders die vooraan wilden zitten met hun telefoon om niet te missen van hun kind natuurlijk en een goed plekje te bemachtigen.

Ik was daar met mijn schoonfamilie, mijn schoonzus en mijn man en mijn zoon. Iedereen zocht zo snel mogelijk naar een plekje, omdat het zo’n stampede was, zou ik willen zeggen, zo’n hoorde mensen die zo snel mogelijk naar voren drong.

Het incident bij de musical

Mijn moeder belandde per ongeluk op een stoel, op een rij achter mij, of de rij daarachter. Op een gegeven moment kwam er iemand naar me toe en zei: je moeder gaat weg. Dat was vlak voordat de musical begon. Ik schrok. Mijn moeder gaat weg? Waarom gaat ze weg?

Nou, mijn moeder vatte het compleet persoonlijk op dat zij niemand naast zich had van ons groepje. Dat zag zij als een vernedering, een persoonlijke vernedering. Ze was niet van plan om voor Piet Snot ergens alleen te gaan zitten. Daar paste ze voor. Ze is boos met piepende banden weggereden. Compleet ontregeld in haar kinderlijke interpretatie van de gebeurtenis. Er wordt niet van mij gehouden. Er wordt geen rekening met mij gehouden. Ik ben blijkbaar niet belangrijk.

Ik zat daar en het lastige van je eigen interpretatie, reflectievermogen, emotionele draagkracht, het evalueren van een situatie, ben je verbijsterd en denk je: maar dit is je kleinkind, wil je je kleinkind dan niet zien?

Teleurstelling en grenzen

Die teleurstelling dat mijn moeder zo met zichzelf bezig is, dat blijkbaar mijn dochter er op dat moment niet meer toe doet, is dan toch aanwezig in zo’n moment. Dus ik was tijdens die musical afgeleid. Ik genoot er minder van. Ik kreeg nog een update over hoe iemand nog had geprobeerd om haar weer te halen. Het wierp een schaduw over de bijzondere gebeurtenis van die musical.

Vanaf dat moment wist ik: oké, dit is een grens. Ik kan mijn moeder niet uitnodigen in dit soort situaties, omdat zij niet in staat is om rekening te houden met anderen en een situatie op een volwassen manier te interpreteren, objectief te interpreteren. Dat gaat helaas niet.

Dus leerde ik waar ik mijn moeder wel en niet voor kan uitnodigen en vragen. Genieten van wie ze is. Haar intellect, haar kleurrijkheid, haar veelzijdigheid, haar avontuurzin en haar extreme zelfredzaamheid is jarenlange groot plezier in mijn leven geweest toen ik een bepaalde rust had gevonden hierin en kon genieten van wat er wel kon zijn en zelfredzaam was voor mijn emotionele zorg in wat er niet kon zijn.

De huidige uitdaging

Totdat ze vorig jaar in een sneltempo blind werd en nu recent haar heup heeft gebroken en ik opnieuw een beetje mijn weg moet vinden in: oké, hoe ben ik er voor haar als dochter zonder dat ik haar stress die ze nu natuurlijk veel voelt en daardoor regressie en onvolwassenheid te veel op mij neem.

Daar wil ik je mijn best practices voor geven. Als je een emotioneel onvolwassen ouder hebt, dan zou ik willen zeggen al naar gelang waar je zelf bent in het proces van bewustzijn, herstel, hulp die je daarbij nodig hebt, kan ik je zeker voor de verwonding, voor het trauma daarvan, het gebrek aan de ontwikkeling wat je hebt kunnen doormaken, zeker therapeutische hulp adviseren.

Ben je daarin verder in je proces en zeg je: ik heb alleen dat overeten nog over, ik heb inmiddels goed mijn weg leren vinden in wat wel en niet mogelijk is in deze relaties, maar ik wil dat overeten nog verder oplossen. Weet dan dat je in mijn programma niet alleen gebruik kan maken van de workshop die specifiek over dit onderwerp gaat, maar ook de andere elementen van zelfzorg die ik nu voor je ga benoemen, die vind je allemaal in mijn programma.

Best practice 1: Routines als anker

Dit is hoe ik mij tot de huidige situatie verhoud. In de eerste plaats zijn mijn routines een anker in mijn dag. Een aantal van mijn allerbelangrijkste routines zijn in de ochtend. Ik begin de dag met schrijven, met het zorgen voor mijn gedachten en mijn gevoelens op papier.

Dat is het gedachtenwerk waar ik een introductie in geef in mijn boek Etenslessen en waar ik je mijn begeleiding in geef om die vaardigheid goed op te bouwen in mijn programma. Het schrijven, het zorgen voor mijn gedachten en gevoelens is mijn relatie met mezelf die direct ochtends aandacht krijgt.

Daarnaast doe ik elke ochtend aan beweging. Ik begin mijn ochtend met pilates. Dat is voor mij op dit moment de perfecte vorm van bewegen die mij ondersteunt in wat mijn lichaam op mijn leeftijd en de fase waar ik nu in ben, die mij echt optimaal ondersteunt in het stimuleren van mijn mobiliteit, mijn flexibiliteit en mijn kracht. Het resultaat is echt geweldig. Dat is wat ik na mijn schrijfwerk doe, is bewegen, is mijn pilates training.

Buiten zijn in de natuur

Daarnaast ga ik ook elke dag naar buiten. Ik maak een paar flinke wandelingen per dag. Buiten zijn in de natuur helpt mij ook om heel goed in het hier en nu te komen en in welbevinden. De natuur reguleert je zenuwstelsel, bewegen reguleert je zenuwstelsel en schrijven is een prachtige vorm om te zorgen voor je gedachten en gevoelens.

Dus routines, oh en dan natuurlijk uiteraard de voeding die ik eet. De voeding die ik eet, daarvan zorg ik dat dat voeding is die mij veel energie geeft, veel nutriënten geeft, veel variatie ook aan nutriënten, zodat mijn immuunsysteem optimaal wordt ondersteund en mijn lichaam het gewoon heel erg goed met mijn lichaam gaat. Lichaam en geest zijn één. Als mijn lichaam lekker gaat dan merk ik dat ook aan mijn geest.

Ik kan me goed concentreren en dat betekent dat ik ook meer beschikking heb over breinenergie. Breinenergie herken je aan optimisme en veerkracht. Dus mijn routines zijn een anker.

Best practice 2: Onvoorwaardelijke liefde

Als tweede noem ik op onvoorwaardelijke liefde, voor mijn gevoelens en gedachten, ook de lelijke. Als je onvoorwaardelijk liefdevol met jezelf omgaat, mag alles er van jezelf zijn. Ik kies ervoor om onvoorwaardelijk van mijn moeder te houden. Mijn moeder hoeft niet te veranderen, ondanks dat ik soms verleid word om te geloven dat ze kan veranderen, en dan even in die valkuil stap waarin ik denk oké, we gaan eraan werken.

Maar dat zijn momenten waarin ik ook weer uit kan stappen en weer kan zien: oh ja, nee, wacht even, dat kan niet. Dat verlangen lijkt er te zijn, maar de mogelijkheid is er niet, de capaciteit is er niet. Dus onvoorwaardelijke liefde voor mijn gevoelens en gedachten, ook de lelijke is een heel belangrijke practice zou ik willen zeggen.

Het beoefenen van een vaardigheid onvoorwaardelijke liefde is een dagelijkse practice die je ook weer in mijn programma Etenslessen vindt wat een hele belangrijke functie voor je vervult in het ondervangen van de onvoorwaardelijke liefde, belangstelling voor je gedachten en gevoelens die er nooit is geweest. Als je ongezien bent opgegroeid, is die er nooit geweest en weet je niet hoe je daar vorm aan geeft. In mijn programma leer je dat. Bouw je onvoorwaardelijke liefde voor jezelf en leer je die dagelijks inzetten.

Best practice 3: De hulpvraag

Een derde pijler is een hulpvraag. Dat is ook weer een vraag die in mijn schrijfwerk terugkomt. Wat heb ik nodig om te zorgen dat het goed met mij gaat? Het is een hele mooie vraag die je elke dag kan helpen. Wat heb ik vandaag nodig om te zorgen dat het goed met mij gaat? Zodat ik mijn dromen kan waarmaken, mijn doelen kan nastreven, mijn belangen kan behartigen en voor mijn welbevinden kan zorgen.

Als je een emotioneel onvolwassen ouder hebt, wordt er vaak een enorm appel gedaan op jouw betrokkenheid en op jouw zorg, zonder dat er een wederkerige aandacht kan zijn voor wat jij nodig hebt en waar jouw grenzen liggen. Omdat de behoefte aan zorg zo groot is, kan je gemakkelijk van jezelf van je eigen kern afraken.

De connectie met jouw doelen, met jouw dromen, het idee dat het goed met jou mag gaan, dat je daar recht op hebt, dat dat je prioriteit is, dat dat je prioriteit mag zijn. Die ruimte, die voel je niet. Dus die moet je voor jezelf goed verankeren. Met deze hulpvraag kan je dat elke dag opnieuw doen.

Best practice 4: Innerlijke delen begeleiden

Dan als vierde. Als je ouder in regressie gaat, kan dat soms ontregelend voor je zijn. Wat mijn moeder op dit moment voor haar kiezen krijgt, is ook echt heel erg lastig. Als je 85 bent, bijna volledig blind en dan ook nog je heup breekt, dat is natuurlijk een enorm stressvolle situatie.

Daarbij is alles kwijt wat haar altijd houvast gaf in haar leven, haar geliefde hobby’s. Tuinieren, kleding maken, musiceren, koken. Het zijn dingen die haar allemaal zijn ontvallen, omdat je daar een goed stel ogen voor nodig hebt. Ze kan niet meer zelf met de auto naar het tuincentrum.

Dat is voor iemand zoals haar altijd echt haar lifeline geweest en iets waar ze in het ontbreken van haar kern zich erg aan vastklampte om te voelen dat ze iemand is, om zichzelf een identiteit te geven waar dat aan emotionele ontwikkeling in haar binnenwereld niet gevoed kan worden. Dus in al dat verlies waar ze nu doorheen gaat, wat groot is, is haar behoeftigheid natuurlijk ook groot.

Wanneer oude pijn opkomt

Die behoeftigheid aan emotionele zorg, die is er voor mij in der tijd niet geweest. Dat die er niet is geweest, is absoluut onbespreekbaar. Daar komt geen initiatief op en geen verbinding mee. Dat kan maken dat op het moment dat er een groot beroep op je wordt gedaan, als je vader of moeder behoeftig wordt, kwetsbaar wordt, dat de innerlijke delen in jezelf daar allemaal wat van vinden.

Met innerlijke delen bedoel ik jongere versies van jezelf die een relatie met deze ouder hebben waarin ze wat zijn blijven steken in hun interpretatie van die relatie. Dus mijn innerlijk kind vind het heel erg wat mijn moeder nu meemaakt. Elk signaal van mijn moeder van ik zie het leven niet meer zitten, er is voor mij geen toekomst meer, het is vreselijk hoe het met mij gaat, ik heb overal pijn.

Mijn moeder kan in de uitvergroting van haar stress dat bij mij neerleggen als iets wat ik voor haar moet oplossen. Het is een appel, een uitvergroting. Niks is nog goed. Het kan niks meer worden. Het is een roep om hulp die heel intens is.

Conflicterende innerlijke delen

Jongste deel in mijn persoonlijkheid raakt daar erg van vastlach en heeft het gevoel dat ze haar moeder in de steek laat als ze daar niet elke dag is en haar niet continu met zorg en belangstelling omringt. Een puber in mij kan er heel erg boos van worden en denken: jij was er ooit niet voor mij en nu moet ik er wel voor jou zijn en alles uit mijn handen laten vallen. Dat deel wordt erg kwaad.

Die twee delen, het deel wat zich heel schuldig voelt als ze niet al door bij mama is en het deel wat opstandig wordt en zegt: ik vertik het, dat kan ontregelend zijn als je niet weet hoe je dat in jezelf goed begeleidt, ziet voor wat het is, een plek geeft en je daartoe kan verhouden.

Een emotioneel onvolwassen ouder die erg van slag is, trekt alle registers open om de functie die je ooit voor ze hebt vervuld van continue beschikbaarheid, zorg voor hun gevoelens en een niet aflatende bereidheid om ze op te vrolijken, af te leiden, te helpen met alles wat ze nodig hebben.

Een achtbaan aan gevoelens

Als al die registers worden opengetrokken, dan kunnen die innerlijke delen van je als het ware worden wakker geschud en heel actief worden. Dat voelt voor jou als een achtbaan aan gevoelens, afwisselend schuldgevoel, verwarring, boosheid, verdriet, somberheid. Je niet goed meer kunnen verbinden met je eigen doelen en plannen en vrolijkheid en gezelligheid. Het gevoel dat dat er eigenlijk allemaal niet meer mag zijn uit loyaliteit naar je ouder.

Deze kluwen van gevoelens wordt veroorzaakt door die verschillende delen in jezelf en daar aandacht aan kunnen besteden en die delen kunnen begeleiden is een van de vaardigheden ook weer die ik heb ontwikkeld en die je ook weer in mijn programma vindt.

Samenvatting van de vier vaardigheden

Dus dit zijn er vier. Routines, onvoorwaardelijke liefde voor wat je denkt en voelt, onvoorwaardelijke liefde ook voor je ouder, wat niet betekent dat je geen grenzen mag hebben. De vraag wat heb ik nodig om te zorgen dat het goed met me gaat en de verschillende delen van jezelf in jezelf kunnen begeleiden zijn vier vaardigheden die enorm helpend zijn in het navigeren op de relatie met een emotioneel onvolwassen ouder.

Oké, ik ben benieuwd wat je hiervan herkent. Ik hoop dat het je helpt als je kan plaatsen dat jouw eigen ouder ook een zekere mate van emotionele onvolwassenheid heeft. Dan kan ik je dat boek van Lindsay Gibson Ongezien Opgegroeid of Adult Children of Emotionally Immature Parents enorm aanraden.

Met liefde en respect gedeeld

Alles wat ik heb gedeeld, deel ik met grote liefde en respect voor mijn moeder, ook liefde en respect voor mezelf. Ik denk dat in het oplossen van overeten, daar waar de relatie met deze ouder voor jou daar een rol in speelt en je kan zien dat je na het zien van je ouders of voor het zien van je ouders overeet, is denk ik dit.

Dat is ook de reden waarom ik deze aflevering met je deel. De ouder die je hebt, de liefde voor hun en het respect voor alles wat ze je wel hebben kunnen bieden, betekent niet dat jij en jouw belang en jouw recht op geluk en welbevinden niet net zo belangrijk is.

Het herstel van grenzen

Want in de verwarring, in de rol die je ooit hebt gekregen, draaide alles om de ouder en mocht jij zelf geen grenzen hebben. Het herstel van die grenzen en kunnen zien dat het emotionele welbevinden van je ouder hun eigen verantwoordelijkheid is, is een vaardigheid die je blijft beoefenen zolang je een relatie met ze hebt.

Ik wil zelf wel graag een relatie met mijn moeder hebben, omdat er ook heel veel is om van te houden. Het navigeren alleen op mijn welbevinden, het bewaken van mijn grenzen, moet alleen door mij worden gedaan. Want dat kan zij zelf niet doen in onze relatie.

Dat is denk ik een van de kernpunten in het oplossen van overeten in de relatie met deze ouder. Zien dat dit echt alleen van jou kan komen en je ouder je daar niet in kan ondersteunen of tegen je zeggen: je moet wel een beetje op jezelf letten.

Nauw luisteren

Als ze dat doen is dat meestal vooral in de bonding dat je zo over je grenzen bent gegaan en hoe heerlijk dat wordt gewaardeerd en dus wordt er achteraan gezegd: maar je moet ook goed op jezelf passen. Het is niet een daadwerkelijke oproep voor het beperken van het contact of de zorg die je verleent.

Het kan echt heel nauw luisteren wat er nou gebeurt in die relatie en daarom zijn deze vier punten van zorg zo’n fijn en zo’n belangrijk kompas. Oké, ik wens je een hele mooie dag. Ga het boek lezen en ik ben er volgende week weer. Oké, tot dan.

Download het gratis e-boek

Vond je deze aflevering waardevol? Download dan mijn gratis e-boek Etenslessen. Het is de volgende stap in het oplossen van overeten. Ik geef je in het boek een aantal onmisbare inzichten, maar ook een aantal praktische stappen waarmee je afvalt zonder dieet.

Dus als je meer wilt dan alleen theoretische kennis, gaat mijn boek je daar zeker bij helpen. Ga naar mijn website en vraag daar jouw gratis e-boek aan. Je vindt deze via Etenslessen.com. Etenslessen.com.